क्षमते

Sanskrit

Alternative scripts

ক্ষমতে (Assamese script)
ᬓ᭄ᬱᬫᬢᬾ (Balinese script)
ক্ষমতে (Bengali script)
𑰎𑰿𑰬𑰦𑰝𑰸 (Bhaiksuki script)
𑀓𑁆𑀱𑀫𑀢𑁂 (Brahmi script)
က္ၑမတေ (Burmese script)
ક્ષમતે (Gujarati script)
ਕ੍ਸ਼ਮਤੇ (Gurmukhi script)
𑌕𑍍𑌷𑌮𑌤𑍇 (Grantha script)
ꦏ꧀ꦰꦩꦠꦺ (Javanese script)
𑂍𑂹𑂭𑂧𑂞𑂵 (Kaithi script)
ಕ್ಷಮತೇ (Kannada script)
ក្ឞមតេ (Khmer script)
ກ຺ຩມເຕ (Lao script)
ക്ഷമതേ (Malayalam script)
ᡬᢢᠠᠮᠠᢠᡝ (Manchu script)
𑘎𑘿𑘬𑘦𑘝𑘹 (Modi script)
ᢉᢔᠠᠮᠠᢐᠧ (Mongolian script)
𑦮𑧠𑧌𑧆𑦽𑧚 (Nandinagari script)
𑐎𑑂𑐲𑐩𑐟𑐾 (Newa script)
କ୍ଷମତେ (Odia script)
ꢒ꣄ꢰꢪꢡꢾ (Saurashtra script)
𑆑𑇀𑆰𑆩𑆠𑆼 (Sharada script)
𑖎𑖿𑖬𑖦𑖝𑖸 (Siddham script)
ක්‍ෂමතෙ (Sinhalese script)
𑩜 𑪙𑪀𑩴𑩫𑩔 (Soyombo script)
𑚊𑚶𑚢𑚙𑚲 (Takri script)
க்ஷமதே (Tamil script)
క్షమతే (Telugu script)
กฺษมเต (Thai script)
ཀྵ་མ་ཏེ (Tibetan script)
𑒏𑓂𑒭𑒧𑒞𑒹 (Tirhuta script)
𑨋𑩇𑨯𑨢𑨙𑨄 (Zanabazar Square script)

Etymology

From Proto-Indo-Iranian *kšamH- ~ *zgʰamH- (“to endure, bear”), from Proto-Indo-European *segʷʰ-. Cognate with Avestan 𐬑𐬴𐬄𐬥𐬨𐬇𐬥𐬉 (xṣ̌ąnmə̄nē), Pashto زغمل (zğëmël, “to endure, to bear, to go through”). See the root क्षम् (kṣam) for more.

Pronunciation

(Vedic) IPA^(key): /kʂɐ́.mɐ.tɐj/
(Classical Sanskrit) IPA^(key): /kʂɐ.mɐ.t̪eː/

Verb

क्षम॑ते • (kṣámate) third-singular indicative (class 1, type A, root क्षम्)

to be patient, to suppress anger
to bear patiently, endure, to put up with, to suffer
to forgive, pardon
to allow, permit

Conjugation

Forms of Sanskrit verbs are numerous and complicated. The following conjugation shows only a subset of all forms and should be treated as a guide.

Nonfinite Forms: क्षन्तु॑म् (kṣántum) or क्षमि॑तुम् (kṣámitum)
	Undeclinable
Infinitive	क्षन्तु॑म् / क्षमि॑तुम् kṣántum / kṣámitum
Gerund	क्ष॒मि॒त्वा kṣamitvā́
	Participles
Masculine/Neuter Gerundive	क्षम्य॑ / क्षमितव्य / क्षमणीय kṣámya / kṣamitavya / kṣamaṇīya
Feminine Gerundive	क्षम्या॑ / क्षमितव्या / क्षमणीया kṣámyā / kṣamitavyā / kṣamaṇīyā
Masculine/Neuter Past Passive Participle	क्ष॒मि॒त kṣamitá
Feminine Past Passive Participle	क्ष॒मि॒ता kṣamitā́
Masculine/Neuter Past Active Participle	क्ष॒मि॒तव॑त् kṣamitávat
Feminine Past Active Participle	क्ष॒मि॒तव॑ती kṣamitávatī

Present: क्षम॑ते (kṣámate)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	- -	- -	- -	क्षम॑ते kṣámate	क्षमे॑ते kṣámete	क्षम॑न्ते kṣámante
Second	- -	- -	- -	क्षम॑से kṣámase	क्षमे॑थे kṣámethe	क्षम॑ध्वे kṣámadhve
First	- -	- -	- -	क्षमे॑ kṣáme	क्षमा॑वहे kṣámāvahe	क्षमा॑महे kṣámāmahe
Imperative
Third	- -	- -	- -	क्षम॑ताम् kṣámatām	क्षमे॑ताम् kṣámetām	क्षम॑न्ताम् kṣámantām
Second	- -	- -	- -	क्षम॑स्व kṣámasva	क्षमे॑थाम् kṣámethām	क्षम॑ध्वम् kṣámadhvam
First	- -	- -	- -	क्षमै॑ kṣámai	क्षमा॑वहै kṣámāvahai	क्षमा॑महै kṣámāmahai
Optative/Potential
Third	- -	- -	- -	क्षमे॑त kṣámeta	क्षमे॑याताम् kṣámeyātām	क्षमे॑रन् kṣámeran
Second	- -	- -	- -	क्षमे॑थाः kṣámethāḥ	क्षमे॑याथाम् kṣámeyāthām	क्षमे॑ध्वम् kṣámedhvam
First	- -	- -	- -	क्षमे॑य kṣámeya	क्षमे॑वहि kṣámevahi	क्षमे॑महि kṣámemahi
Subjunctive
Third	- -	- -	- -	क्षमा॑ते / क्षमा॑तै kṣámāte / kṣámātai	क्षमै॑ते kṣámaite	क्षम॑न्त / क्षमा॑न्तै kṣámanta / kṣámāntai
Second	- -	- -	- -	क्षमा॑से / क्षमा॑सै kṣámāse / kṣámāsai	क्षमै॑थे kṣámaithe	क्षमा॑ध्वै kṣámādhvai
First	- -	- -	- -	क्षमै॑ kṣámai	क्षमा॑वहै kṣámāvahai	क्षमा॑महै kṣámāmahai
Participles
	- -			क्षम॑माण kṣámamāṇa
Notes	The subjunctive is only used in Vedic Sanskrit.

Imperfect: अक्ष॑मत (ákṣamata)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	- -	- -	- -	अक्ष॑मत ákṣamata	अक्ष॑मेताम् ákṣametām	अक्ष॑मन्त ákṣamanta
Second	- -	- -	- -	अक्ष॑मथाः ákṣamathāḥ	अक्ष॑मेथाम् ákṣamethām	अक्ष॑मध्वम् ákṣamadhvam
First	- -	- -	- -	अक्ष॑मे ákṣame	अक्ष॑मावहि ákṣamāvahi	अक्ष॑मामहि ákṣamāmahi

Future: क्षं॒स्यते॑ (kṣaṃsyáte)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	- -	- -	- -	क्षं॒स्यते॑ kṣaṃsyáte	क्षं॒स्येते॑ kṣaṃsyéte	क्षं॒स्यन्ते॑ kṣaṃsyánte
Second	- -	- -	- -	क्षं॒स्यसे॑ kṣaṃsyáse	क्षं॒स्येथे॑ kṣaṃsyéthe	क्षं॒स्यध्वे॑ kṣaṃsyádhve
First	- -	- -	- -	क्षं॒स्ये kṣaṃsyé	क्षं॒स्याव॑हे kṣaṃsyā́vahe	क्षं॒स्याम॑हे kṣaṃsyā́mahe
Participles
	- -			क्षं॒स्यमा॑न kṣaṃsyámāna

Conditional: अक्षं॑स्यत (ákṣaṃsyata)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	- -	- -	- -	अक्षं॑स्यत ákṣaṃsyata	अक्षं॑स्येताम् ákṣaṃsyetām	अक्षं॑स्यन्त ákṣaṃsyanta
Second	- -	- -	- -	अक्षं॑स्यथाः ákṣaṃsyathāḥ	अक्षं॑स्येथाम् ákṣaṃsyethām	अक्षं॑स्यध्वम् ákṣaṃsyadhvam
First	- -	- -	- -	अक्षं॑स्ये ákṣaṃsye	अक्षं॑स्यावहि ákṣaṃsyāvahi	अक्षं॑स्यामहि ákṣaṃsyāmahi

Aorist: अक्षं॑स्त (ákṣaṃsta)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	- -	- -	- -	अक्षं॑स्त ákṣaṃsta	अक्षं॑साताम् ákṣaṃsātām	अक्षं॑सत ákṣaṃsata
Second	- -	- -	- -	अक्षं॑स्थाः ákṣaṃsthāḥ	अक्षं॑साथाम् ákṣaṃsāthām	अक्ष॑न्ध्वम् ákṣandhvam
First	- -	- -	- -	अक्षं॑सि ákṣaṃsi	अक्षं॑स्वहि ákṣaṃsvahi	अक्षं॑स्महि ákṣaṃsmahi
Injunctive
Third	- -	- -	- -	क्षंस्त॑ kṣáṃsta	क्षंसा॑ताम् kṣáṃsātām	क्षंस॑त kṣáṃsata
Second	- -	- -	- -	क्षंस्थाः॑ kṣáṃsthāḥ	क्षंसा॑थाम् kṣáṃsāthām	क्षन्ध्व॑म् kṣándhvam
First	- -	- -	- -	क्षंसि॑ kṣáṃsi	क्षंस्व॑हि kṣáṃsvahi	क्षंस्म॑हि kṣáṃsmahi
Subjunctive
Third	- -	- -	- -	क्षंस॑ते / क्षंसा॑तै kṣáṃsate / kṣáṃsātai	क्षंसै॑ते kṣáṃsaite	क्षंस॑न्त kṣáṃsanta
Second	- -	- -	- -	क्षंस॑से / क्षंसा॑सै kṣáṃsase / kṣáṃsāsai	क्षंसै॑थे kṣáṃsaithe	क्षंस॑ध्वे / क्षंसा॑ध्वै kṣáṃsadhve / kṣáṃsādhvai
First	- -	- -	- -	क्षंसै॑ kṣáṃsai	क्षंसा॑वहै kṣáṃsāvahai	क्षंसा॑महे / क्षंसा॑महै kṣáṃsāmahe / kṣáṃsāmahai
Notes	The subjunctive is only used in Vedic Sanskrit.

Benedictive/Precative: क्षं॒सी॒ष्ट (kṣaṃsīṣṭá)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Optative/Potential
Third	- -	- -	- -	क्षं॒सी॒ष्ट kṣaṃsīṣṭá	क्षं॒सी॒यास्ता॑म्¹ kṣaṃsīyā́stām¹	क्षं॒सी॒रन् kṣaṃsīrán
Second	- -	- -	- -	क्षं॒सी॒ष्ठाः kṣaṃsīṣṭhā́ḥ	क्षं॒सी॒यास्था॑म्¹ kṣaṃsīyā́sthām¹	क्षं॒सी॒ढ्वम् kṣaṃsīḍhvám
First	- -	- -	- -	क्षं॒सी॒य kṣaṃsīyá	क्षं॒सी॒वहि॑ kṣaṃsīváhi	क्षं॒सी॒महि॑ kṣaṃsīmáhi
Notes	¹Uncertain

Perfect: च॒क्ष॒मे (cakṣamé)
	Active			Mediopassive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	- -	- -	- -	च॒क्ष॒मे cakṣamé	च॒क्ष॒माते॑ cakṣamā́te	च॒क्ष॒मि॒रे / च॒क्ष॒म्रे¹ cakṣamiré / cakṣamré¹
Second	- -	- -	- -	च॒क्ष॒मि॒षे / च॒क्षं॒से¹ cakṣamiṣé / cakṣaṃsé¹	च॒क्ष॒माथे॑ cakṣamā́the	च॒क्ष॒मि॒ध्वे / च॒क्ष॒न्ध्वे¹ cakṣamidhvé / cakṣandhvé¹
First	- -	- -	- -	च॒क्ष॒मे cakṣamé	च॒क्ष॒मि॒वहे॑ / च॒क्ष॒ण्वहे॑¹ cakṣamiváhe / cakṣaṇváhe¹	च॒क्ष॒मि॒महे॑ / च॒क्ष॒ण्महे॑¹ cakṣamimáhe / cakṣaṇmáhe¹
Participles
	- -			च॒क्ष॒मा॒ण cakṣamāṇá
Notes	¹Vedic

Descendants

Maharastri Prakrit: 𑀔𑀫𑀇 (khamaï)
Pali: khamati
Sauraseni Prakrit: 𑀔𑀫𑀤𑀺 (khamadi)
- Gujarati: ખમવું (khamvũ)

References

Monier Williams (1899), “क्षमते”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 326.