कालयति
Sanskrit
Alternative scripts
Alternative scripts
- কালয়তি (Assamese script)
- ᬓᬵᬮᬬᬢᬶ (Balinese script)
- কালয়তি (Bengali script)
- 𑰎𑰯𑰩𑰧𑰝𑰰 (Bhaiksuki script)
- 𑀓𑀸𑀮𑀬𑀢𑀺 (Brahmi script)
- ကာလယတိ (Burmese script)
- કાલયતિ (Gujarati script)
- ਕਾਲਯਤਿ (Gurmukhi script)
- 𑌕𑌾𑌲𑌯𑌤𑌿 (Grantha script)
- ꦏꦴꦭꦪꦠꦶ (Javanese script)
- 𑂍𑂰𑂪𑂨𑂞𑂱 (Kaithi script)
- ಕಾಲಯತಿ (Kannada script)
- កាលយតិ (Khmer script)
- ກາລຍຕິ (Lao script)
- കാലയതി (Malayalam script)
- ᡬᠠ᠊ᠠᠯᠠᠶᠠᢠᡳ (Manchu script)
- 𑘎𑘰𑘩𑘧𑘝𑘱 (Modi script)
- ᢉᠠᢗᠯᠠᠶ᠋ᠠᢐᠢ (Mongolian script)
- 𑦮𑧑𑧉𑧇𑦽𑧒 (Nandinagari script)
- 𑐎𑐵𑐮𑐫𑐟𑐶 (Newa script)
- କାଲଯତି (Odia script)
- ꢒꢵꢭꢫꢡꢶ (Saurashtra script)
- 𑆑𑆳𑆬𑆪𑆠𑆴 (Sharada script)
- 𑖎𑖯𑖩𑖧𑖝𑖰 (Siddham script)
- කාලයති (Sinhalese script)
- 𑩜𑩛𑩽𑩻𑩫𑩑 (Soyombo script)
- 𑚊𑚭𑚥𑚣𑚙𑚮 (Takri script)
- காலயதி (Tamil script)
- కాలయతి (Telugu script)
- กาลยติ (Thai script)
- ཀཱ་ལ་ཡ་ཏི (Tibetan script)
- 𑒏𑒰𑒪𑒨𑒞𑒱 (Tirhuta script)
- 𑨋𑨊𑨬𑨪𑨙𑨁 (Zanabazar Square script)
Pronunciation
- (Vedic) IPA(key): /kɑː.lɐ́.jɐ.ti/
- (Classical Sanskrit) IPA(key): /kɑː.l̪ɐ.jɐ.t̪i/
Etymology 1
Etymology tree
Sanskrit कालयति
Ultimately from Proto-Indo-European *kel- (“to drive”). Cognate with Latin celer (“fast”) whence English accelerate, and English hold.
Verb
का॒लय॑ति • (kāláyati) third-singular indicative (class 10, type P, root कल्)
- to push on, drive forward, drive before one's self or away, carry off
- to go after (with hostile intention), persecute
- to throw
- to announce the time
Conjugation
| Present: का॒लय॑ति (kāláyati), का॒लय॑ते (kāláyate) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Active | Mediopassive | ||||||
| Singular | Dual | Plural | Singular | Dual | Plural | ||
| Indicative | |||||||
| Third | का॒लय॑ति kāláyati |
का॒लय॑तः kāláyataḥ |
का॒लय॑न्ति kāláyanti |
का॒लय॑ते kāláyate |
का॒लये॑ते kāláyete |
का॒लय॑न्ते kāláyante | |
| Second | का॒लय॑सि kāláyasi |
का॒लय॑थः kāláyathaḥ |
का॒लय॑थ kāláyatha |
का॒लय॑से kāláyase |
का॒लये॑थे kāláyethe |
का॒लय॑ध्वे kāláyadhve | |
| First | का॒लया॑मि kāláyāmi |
का॒लया॑वः kāláyāvaḥ |
का॒लया॑मः / का॒लया॑मसि¹ kāláyāmaḥ / kāláyāmasi¹ |
का॒लये॑ kāláye |
का॒लया॑वहे kāláyāvahe |
का॒लया॑महे kāláyāmahe | |
| Imperative | |||||||
| Third | का॒लय॑तु kāláyatu |
का॒लय॑ताम् kāláyatām |
का॒लय॑न्तु kāláyantu |
का॒लय॑ताम् kāláyatām |
का॒लये॑ताम् kāláyetām |
का॒लय॑न्ताम् kāláyantām | |
| Second | का॒लय॑ kāláya |
का॒लय॑तम् kāláyatam |
का॒लय॑त kāláyata |
का॒लय॑स्व kāláyasva |
का॒लये॑थाम् kāláyethām |
का॒लय॑ध्वम् kāláyadhvam | |
| First | का॒लया॑नि kāláyāni |
का॒लया॑व kāláyāva |
का॒लया॑म kāláyāma |
का॒लयै॑ kāláyai |
का॒लया॑वहै kāláyāvahai |
का॒लया॑महै kāláyāmahai | |
| Optative/Potential | |||||||
| Third | का॒लये॑त् kāláyet |
का॒लये॑ताम् kāláyetām |
का॒लये॑युः kāláyeyuḥ |
का॒लये॑त kāláyeta |
का॒लये॑याताम् kāláyeyātām |
का॒लये॑रन् kāláyeran | |
| Second | का॒लयेः॑ kāláyeḥ |
का॒लये॑तम् kāláyetam |
का॒लये॑त kāláyeta |
का॒लये॑थाः kāláyethāḥ |
का॒लये॑याथाम् kāláyeyāthām |
का॒लये॑ध्वम् kāláyedhvam | |
| First | का॒लये॑यम् kāláyeyam |
का॒लये॑व kāláyeva |
का॒लये॑म kāláyema |
का॒लये॑य kāláyeya |
का॒लये॑वहि kāláyevahi |
का॒लये॑महि kāláyemahi | |
| Subjunctive | |||||||
| Third | का॒लया॑त् / का॒लया॑ति kāláyāt / kāláyāti |
का॒लया॑तः kāláyātaḥ |
का॒लया॑न् kāláyān |
का॒लया॑ते / का॒लया॑तै kāláyāte / kāláyātai |
का॒लयै॑ते kāláyaite |
का॒लय॑न्त / का॒लया॑न्तै kāláyanta / kāláyāntai | |
| Second | का॒लयाः॑ / का॒लया॑सि kāláyāḥ / kāláyāsi |
का॒लया॑थः kāláyāthaḥ |
का॒लया॑थ kāláyātha |
का॒लया॑से / का॒लया॑सै kāláyāse / kāláyāsai |
का॒लयै॑थे kāláyaithe |
का॒लया॑ध्वै kāláyādhvai | |
| First | का॒लया॑नि kāláyāni |
का॒लया॑व kāláyāva |
का॒लया॑म kāláyāma |
का॒लयै॑ kāláyai |
का॒लया॑वहै kāláyāvahai |
का॒लया॑महै kāláyāmahai | |
| Participles | |||||||
| का॒लय॑त् kāláyat |
का॒लय॑मान / कालयान² kāláyamāna / kālayāna² | ||||||
| Notes |
| ||||||
| Imperfect: अका॑लयत् (ákālayat), अका॑लयत (ákālayata) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Active | Mediopassive | |||||
| Singular | Dual | Plural | Singular | Dual | Plural | |
| Indicative | ||||||
| Third | अका॑लयत् ákālayat |
अका॑लयताम् ákālayatām |
अका॑लयन् ákālayan |
अका॑लयत ákālayata |
अका॑लयेताम् ákālayetām |
अका॑लयन्त ákālayanta |
| Second | अका॑लयः ákālayaḥ |
अका॑लयतम् ákālayatam |
अका॑लयत ákālayata |
अका॑लयथाः ákālayathāḥ |
अका॑लयेथाम् ákālayethām |
अका॑लयध्वम् ákālayadhvam |
| First | अका॑लयम् ákālayam |
अका॑लयाव ákālayāva |
अका॑लयाम ákālayāma |
अका॑लये ákālaye |
अका॑लयावहि ákālayāvahi |
अका॑लयामहि ákālayāmahi |
Derived terms
- निष्कालयति (niṣkālayati, “drive out or away”)
- परिकालयति (parikālayati, “drive about, persecute”)
- प्रकालयति (prakālayati, “drive onwards”)
- संकालयति (saṃkālayati, “drive onwards or together”)
- अनुसंकालयति (anusaṃkālayati, “drive or convey along or after”)
Descendants
- Bengali: কালনা (kalna, “act of sending or causing to move”), কলানা (kolana, “to induce, instigate”)
- Odia: କାଳିବା (kāḷibā, “to drive wild animals in the jungle by beating”), କାଲୁଣି (kāluṇi), କାଲୁଣିଆ (kāluṇiā)
- Old Hindi:
- Hindi: कलाना (kalānā, “to shake up, shuffle”)
- Urdu: کلانا (kalānā)
Etymology 2
Etymology tree
Sanskrit कल् (kal)
Sanskrit कालयति
From कल् (kal, “to count”). See there for more.
Verb
का॒लय॑ति • (kāláyati) third-singular indicative (class 10, type P, root कल्)
Conjugation
| Present: का॒लय॑ति (kāláyati), का॒लय॑ते (kāláyate) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Active | Mediopassive | ||||||
| Singular | Dual | Plural | Singular | Dual | Plural | ||
| Indicative | |||||||
| Third | का॒लय॑ति kāláyati |
का॒लय॑तः kāláyataḥ |
का॒लय॑न्ति kāláyanti |
का॒लय॑ते kāláyate |
का॒लये॑ते kāláyete |
का॒लय॑न्ते kāláyante | |
| Second | का॒लय॑सि kāláyasi |
का॒लय॑थः kāláyathaḥ |
का॒लय॑थ kāláyatha |
का॒लय॑से kāláyase |
का॒लये॑थे kāláyethe |
का॒लय॑ध्वे kāláyadhve | |
| First | का॒लया॑मि kāláyāmi |
का॒लया॑वः kāláyāvaḥ |
का॒लया॑मः / का॒लया॑मसि¹ kāláyāmaḥ / kāláyāmasi¹ |
का॒लये॑ kāláye |
का॒लया॑वहे kāláyāvahe |
का॒लया॑महे kāláyāmahe | |
| Imperative | |||||||
| Third | का॒लय॑तु kāláyatu |
का॒लय॑ताम् kāláyatām |
का॒लय॑न्तु kāláyantu |
का॒लय॑ताम् kāláyatām |
का॒लये॑ताम् kāláyetām |
का॒लय॑न्ताम् kāláyantām | |
| Second | का॒लय॑ kāláya |
का॒लय॑तम् kāláyatam |
का॒लय॑त kāláyata |
का॒लय॑स्व kāláyasva |
का॒लये॑थाम् kāláyethām |
का॒लय॑ध्वम् kāláyadhvam | |
| First | का॒लया॑नि kāláyāni |
का॒लया॑व kāláyāva |
का॒लया॑म kāláyāma |
का॒लयै॑ kāláyai |
का॒लया॑वहै kāláyāvahai |
का॒लया॑महै kāláyāmahai | |
| Optative/Potential | |||||||
| Third | का॒लये॑त् kāláyet |
का॒लये॑ताम् kāláyetām |
का॒लये॑युः kāláyeyuḥ |
का॒लये॑त kāláyeta |
का॒लये॑याताम् kāláyeyātām |
का॒लये॑रन् kāláyeran | |
| Second | का॒लयेः॑ kāláyeḥ |
का॒लये॑तम् kāláyetam |
का॒लये॑त kāláyeta |
का॒लये॑थाः kāláyethāḥ |
का॒लये॑याथाम् kāláyeyāthām |
का॒लये॑ध्वम् kāláyedhvam | |
| First | का॒लये॑यम् kāláyeyam |
का॒लये॑व kāláyeva |
का॒लये॑म kāláyema |
का॒लये॑य kāláyeya |
का॒लये॑वहि kāláyevahi |
का॒लये॑महि kāláyemahi | |
| Subjunctive | |||||||
| Third | का॒लया॑त् / का॒लया॑ति kāláyāt / kāláyāti |
का॒लया॑तः kāláyātaḥ |
का॒लया॑न् kāláyān |
का॒लया॑ते / का॒लया॑तै kāláyāte / kāláyātai |
का॒लयै॑ते kāláyaite |
का॒लय॑न्त / का॒लया॑न्तै kāláyanta / kāláyāntai | |
| Second | का॒लयाः॑ / का॒लया॑सि kāláyāḥ / kāláyāsi |
का॒लया॑थः kāláyāthaḥ |
का॒लया॑थ kāláyātha |
का॒लया॑से / का॒लया॑सै kāláyāse / kāláyāsai |
का॒लयै॑थे kāláyaithe |
का॒लया॑ध्वै kāláyādhvai | |
| First | का॒लया॑नि kāláyāni |
का॒लया॑व kāláyāva |
का॒लया॑म kāláyāma |
का॒लयै॑ kāláyai |
का॒लया॑वहै kāláyāvahai |
का॒लया॑महै kāláyāmahai | |
| Participles | |||||||
| का॒लय॑त् kāláyat |
का॒लय॑मान / कालयान² kāláyamāna / kālayāna² | ||||||
| Notes |
| ||||||
| Imperfect: अका॑लयत् (ákālayat), अका॑लयत (ákālayata) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Active | Mediopassive | |||||
| Singular | Dual | Plural | Singular | Dual | Plural | |
| Indicative | ||||||
| Third | अका॑लयत् ákālayat |
अका॑लयताम् ákālayatām |
अका॑लयन् ákālayan |
अका॑लयत ákālayata |
अका॑लयेताम् ákālayetām |
अका॑लयन्त ákālayanta |
| Second | अका॑लयः ákālayaḥ |
अका॑लयतम् ákālayatam |
अका॑लयत ákālayata |
अका॑लयथाः ákālayathāḥ |
अका॑लयेथाम् ákālayethām |
अका॑लयध्वम् ákālayadhvam |
| First | अका॑लयम् ákālayam |
अका॑लयाव ákālayāva |
अका॑लयाम ákālayāma |
अका॑लये ákālaye |
अका॑लयावहि ákālayāvahi |
अका॑लयामहि ákālayāmahi |
References
- Monier Williams (1899), “कालयति”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 0260.
- Turner, Ralph Lilley (1969–1985), “kaláyati”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press, page 148
- Turner, Ralph Lilley (1969–1985), “kāláyati”, in A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages, London: Oxford University Press, page 158
- William Dwight Whitney (1885), The Roots, Verb-forms, and Primary Derivatives of the Sanskrit Language, Leipzig: Breitkopf and Härtel, page 017