औक्ष्ण
Sanskrit
Alternative scripts
Alternative scripts
- ঔক্ষ্ণ (Assamese script)
- ᬒᬓ᭄ᬱ᭄ᬡ (Balinese script)
- ঔক্ষ্ণ (Bengali script)
- 𑰍𑰎𑰿𑰬𑰿𑰜 (Bhaiksuki script)
- 𑀒𑀓𑁆𑀱𑁆𑀡 (Brahmi script)
- ဪက္ၑ္ဏ (Burmese script)
- ઔક્ષ્ણ (Gujarati script)
- ਔਕ੍ਸ਼੍ਣ (Gurmukhi script)
- 𑌔𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣 (Grantha script)
- ꦎꦴꦏ꧀ꦰ꧀ꦟ (Javanese script)
- 𑂌𑂍𑂹𑂭𑂹𑂝 (Kaithi script)
- ಔಕ್ಷ್ಣ (Kannada script)
- ឳក្ឞ្ណ (Khmer script)
- ເອົາກ຺ຩ຺ຓ (Lao script)
- ഔക്ഷ്ണ (Malayalam script)
- ᠣᠣᡬᢢᢏᠠ (Manchu script)
- 𑘍𑘎𑘿𑘬𑘿𑘜 (Modi script)
- ᠣᠧᠸᠠᢉᢔᢏᠠ᠋ (Mongolian script)
- 𑦭𑦮𑧠𑧌𑧠𑦼 (Nandinagari script)
- 𑐍𑐎𑑂𑐲𑑂𑐞 (Newa script)
- ଔକ୍ଷ୍ଣ (Odia script)
- ꢑꢒ꣄ꢰ꣄ꢠ (Saurashtra script)
- 𑆐𑆑𑇀𑆰𑇀𑆟 (Sharada script)
- 𑖍𑖎𑖿𑖬𑖿𑖜 (Siddham script)
- ඖක්ෂ්ණ (Sinhalese script)
- 𑩐𑩘𑩜 𑪙𑪀 𑪙𑩪 (Soyombo script)
- 𑚉𑚊𑚶𑚶𑚘 (Takri script)
- ஔக்ஷ்ண (Tamil script)
- ఔక్ష్ణ (Telugu script)
- เอากฺษฺณ (Thai script)
- ཨཽ་ཀྵྞ (Tibetan script)
- 𑒎𑒏𑓂𑒭𑓂𑒝 (Tirhuta script)
- 𑨀𑨈𑨋𑩇𑨯𑩇𑨘 (Zanabazar Square script)
Etymology
Vṛddhi derivative of उक्षन् (ukṣan, “ox”).
Pronunciation
- (Vedic) IPA(key): /ɑːwkʂ.ɳɐ́/, /ɑ́ːwkʂ.ɳɐ/
- (Classical Sanskrit) IPA(key): /ɑwkʂ.ɳɐ/
Adjective
औक्ष्ण॑ or औ॒क्ष्ण • (áukṣṇa or aukṣṇá) stem
- related to or coming from a bull or an ox
- c. 700 BCE, Śatapatha Brāhmaṇa 1.2.5:
- देवाश्च वा असुराश्च । उभये प्राजापत्याः पस्पृधिरे ततो देवा अनुव्यमिवासुरथ हासुरा मेनिरेऽस्माकमेवेदं खलु भुवनमिति ॥
ते होचुः । हन्तेमां पृथिवीं विभजामहै तां विभज्योपजीवामेति ताम् औक्ष्णैश् चर्मभिः पश्चात्प्राञ्चो विभजमाना अभीयुः ॥- devāśca vā asurāśca. ubhaye prājāpatyāḥ paspṛdhire tato devā anuvyamivāsuratha hāsurā menireʼsmākamevedaṃ khalu bhuvanamiti.
te hocuḥ. hantemāṃ pṛthivīṃ vibhajāmahai tāṃ vibhajyopajīvāmeti tām aukṣṇaiś carmabhiḥ paścātprāñco vibhajamānā abhīyuḥ. - The gods and the Asuras, both of them sprung from Prajāpati, were contending for superiority. Then the gods were worsted, and the Asuras thought: "To us alone assuredly belongs this world!" They thereupon said: "Well then, let us divide this world between us; and having divided it, let us subsist thereon!" They accordingly set about dividing it with hides of oxen from west to east.
- devāśca vā asurāśca. ubhaye prājāpatyāḥ paspṛdhire tato devā anuvyamivāsuratha hāsurā menireʼsmākamevedaṃ khalu bhuvanamiti.
- देवाश्च वा असुराश्च । उभये प्राजापत्याः पस्पृधिरे ततो देवा अनुव्यमिवासुरथ हासुरा मेनिरेऽस्माकमेवेदं खलु भुवनमिति ॥
Declension
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | औक्ष्णः॑ (áukṣṇaḥ) | औक्ष्णौ॑ (áukṣṇau) औक्ष्णा॑¹ (áukṣṇā¹) |
औक्ष्णाः॑ (áukṣṇāḥ) औक्ष्णा॑सः¹ (áukṣṇāsaḥ¹) |
| accusative | औक्ष्ण॑म् (áukṣṇam) | औक्ष्णौ॑ (áukṣṇau) औक्ष्णा॑¹ (áukṣṇā¹) |
औक्ष्णा॑न् (áukṣṇān) |
| instrumental | औक्ष्णे॑न (áukṣṇena) | औक्ष्णा॑भ्याम् (áukṣṇābhyām) | औक्ष्णैः॑ (áukṣṇaiḥ) औक्ष्णे॑भिः¹ (áukṣṇebhiḥ¹) |
| dative | औक्ष्णा॑य (áukṣṇāya) | औक्ष्णा॑भ्याम् (áukṣṇābhyām) | औक्ष्णे॑भ्यः (áukṣṇebhyaḥ) |
| ablative | औक्ष्णा॑त् (áukṣṇāt) | औक्ष्णा॑भ्याम् (áukṣṇābhyām) | औक्ष्णे॑भ्यः (áukṣṇebhyaḥ) |
| genitive | औक्ष्ण॑स्य (áukṣṇasya) | औक्ष्ण॑योः (áukṣṇayoḥ) | औक्ष्णा॑नाम् (áukṣṇānām) |
| locative | औक्ष्णे॑ (áukṣṇe) | औक्ष्ण॑योः (áukṣṇayoḥ) | औक्ष्णे॑षु (áukṣṇeṣu) |
| vocative | औक्ष्ण॑ (áukṣṇa) | औक्ष्णौ॑ (áukṣṇau) औक्ष्णा॑¹ (áukṣṇā¹) |
औक्ष्णाः॑ (áukṣṇāḥ) औक्ष्णा॑सः¹ (áukṣṇāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | औक्ष्णा॑ (áukṣṇā) | औक्ष्णे॑ (áukṣṇe) | औक्ष्णाः॑ (áukṣṇāḥ) |
| accusative | औक्ष्णा॑म् (áukṣṇām) | औक्ष्णे॑ (áukṣṇe) | औक्ष्णाः॑ (áukṣṇāḥ) |
| instrumental | औक्ष्ण॑या (áukṣṇayā) औक्ष्णा॑¹ (áukṣṇā¹) |
औक्ष्णा॑भ्याम् (áukṣṇābhyām) | औक्ष्णा॑भिः (áukṣṇābhiḥ) |
| dative | औक्ष्णा॑यै (áukṣṇāyai) | औक्ष्णा॑भ्याम् (áukṣṇābhyām) | औक्ष्णा॑भ्यः (áukṣṇābhyaḥ) |
| ablative | औक्ष्णा॑याः (áukṣṇāyāḥ) औक्ष्णा॑यै² (áukṣṇāyai²) |
औक्ष्णा॑भ्याम् (áukṣṇābhyām) | औक्ष्णा॑भ्यः (áukṣṇābhyaḥ) |
| genitive | औक्ष्णा॑याः (áukṣṇāyāḥ) औक्ष्णा॑यै² (áukṣṇāyai²) |
औक्ष्ण॑योः (áukṣṇayoḥ) | औक्ष्णा॑नाम् (áukṣṇānām) |
| locative | औक्ष्णा॑याम् (áukṣṇāyām) | औक्ष्ण॑योः (áukṣṇayoḥ) | औक्ष्णा॑सु (áukṣṇāsu) |
| vocative | औक्ष्णे॑ (áukṣṇe) | औक्ष्णे॑ (áukṣṇe) | औक्ष्णाः॑ (áukṣṇāḥ) |
- ¹Vedic
- ²Brāhmaṇas
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | औक्ष्ण॑म् (áukṣṇam) | औक्ष्णे॑ (áukṣṇe) | औक्ष्णा॑नि (áukṣṇāni) औक्ष्णा॑¹ (áukṣṇā¹) |
| accusative | औक्ष्ण॑म् (áukṣṇam) | औक्ष्णे॑ (áukṣṇe) | औक्ष्णा॑नि (áukṣṇāni) औक्ष्णा॑¹ (áukṣṇā¹) |
| instrumental | औक्ष्णे॑न (áukṣṇena) | औक्ष्णा॑भ्याम् (áukṣṇābhyām) | औक्ष्णैः॑ (áukṣṇaiḥ) औक्ष्णे॑भिः¹ (áukṣṇebhiḥ¹) |
| dative | औक्ष्णा॑य (áukṣṇāya) | औक्ष्णा॑भ्याम् (áukṣṇābhyām) | औक्ष्णे॑भ्यः (áukṣṇebhyaḥ) |
| ablative | औक्ष्णा॑त् (áukṣṇāt) | औक्ष्णा॑भ्याम् (áukṣṇābhyām) | औक्ष्णे॑भ्यः (áukṣṇebhyaḥ) |
| genitive | औक्ष्ण॑स्य (áukṣṇasya) | औक्ष्ण॑योः (áukṣṇayoḥ) | औक्ष्णा॑नाम् (áukṣṇānām) |
| locative | औक्ष्णे॑ (áukṣṇe) | औक्ष्ण॑योः (áukṣṇayoḥ) | औक्ष्णे॑षु (áukṣṇeṣu) |
| vocative | औक्ष्ण॑ (áukṣṇa) | औक्ष्णे॑ (áukṣṇe) | औक्ष्णा॑नि (áukṣṇāni) औक्ष्णा॑¹ (áukṣṇā¹) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | औ॒क्ष्णः (aukṣṇáḥ) | औ॒क्ष्णौ (aukṣṇáu) औ॒क्ष्णा¹ (aukṣṇā́¹) |
औ॒क्ष्णाः (aukṣṇā́ḥ) औ॒क्ष्णासः॑¹ (aukṣṇā́saḥ¹) |
| accusative | औ॒क्ष्णम् (aukṣṇám) | औ॒क्ष्णौ (aukṣṇáu) औ॒क्ष्णा¹ (aukṣṇā́¹) |
औ॒क्ष्णान् (aukṣṇā́n) |
| instrumental | औ॒क्ष्णेन॑ (aukṣṇéna) | औ॒क्ष्णाभ्या॑म् (aukṣṇā́bhyām) | औ॒क्ष्णैः (aukṣṇáiḥ) औ॒क्ष्णेभिः॑¹ (aukṣṇébhiḥ¹) |
| dative | औ॒क्ष्णाय॑ (aukṣṇā́ya) | औ॒क्ष्णाभ्या॑म् (aukṣṇā́bhyām) | औ॒क्ष्णेभ्यः॑ (aukṣṇébhyaḥ) |
| ablative | औ॒क्ष्णात् (aukṣṇā́t) | औ॒क्ष्णाभ्या॑म् (aukṣṇā́bhyām) | औ॒क्ष्णेभ्यः॑ (aukṣṇébhyaḥ) |
| genitive | औ॒क्ष्णस्य॑ (aukṣṇásya) | औ॒क्ष्णयोः॑ (aukṣṇáyoḥ) | औ॒क्ष्णाना॑म् (aukṣṇā́nām) |
| locative | औ॒क्ष्णे (aukṣṇé) | औ॒क्ष्णयोः॑ (aukṣṇáyoḥ) | औ॒क्ष्णेषु॑ (aukṣṇéṣu) |
| vocative | औक्ष्ण॑ (áukṣṇa) | औक्ष्णौ॑ (áukṣṇau) औक्ष्णा॑¹ (áukṣṇā¹) |
औक्ष्णाः॑ (áukṣṇāḥ) औक्ष्णा॑सः¹ (áukṣṇāsaḥ¹) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | औ॒क्ष्णा (aukṣṇā́) | औ॒क्ष्णे (aukṣṇé) | औ॒क्ष्णाः (aukṣṇā́ḥ) |
| accusative | औ॒क्ष्णाम् (aukṣṇā́m) | औ॒क्ष्णे (aukṣṇé) | औ॒क्ष्णाः (aukṣṇā́ḥ) |
| instrumental | औ॒क्ष्णया॑ (aukṣṇáyā) औ॒क्ष्णा¹ (aukṣṇā́¹) |
औ॒क्ष्णाभ्या॑म् (aukṣṇā́bhyām) | औ॒क्ष्णाभिः॑ (aukṣṇā́bhiḥ) |
| dative | औ॒क्ष्णायै॑ (aukṣṇā́yai) | औ॒क्ष्णाभ्या॑म् (aukṣṇā́bhyām) | औ॒क्ष्णाभ्यः॑ (aukṣṇā́bhyaḥ) |
| ablative | औ॒क्ष्णायाः॑ (aukṣṇā́yāḥ) औ॒क्ष्णायै॑² (aukṣṇā́yai²) |
औ॒क्ष्णाभ्या॑म् (aukṣṇā́bhyām) | औ॒क्ष्णाभ्यः॑ (aukṣṇā́bhyaḥ) |
| genitive | औ॒क्ष्णायाः॑ (aukṣṇā́yāḥ) औ॒क्ष्णायै॑² (aukṣṇā́yai²) |
औ॒क्ष्णयोः॑ (aukṣṇáyoḥ) | औ॒क्ष्णाना॑म् (aukṣṇā́nām) |
| locative | औ॒क्ष्णाया॑म् (aukṣṇā́yām) | औ॒क्ष्णयोः॑ (aukṣṇáyoḥ) | औ॒क्ष्णासु॑ (aukṣṇā́su) |
| vocative | औक्ष्णे॑ (áukṣṇe) | औक्ष्णे॑ (áukṣṇe) | औक्ष्णाः॑ (áukṣṇāḥ) |
- ¹Vedic
- ²Brāhmaṇas
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | औ॒क्ष्णम् (aukṣṇám) | औ॒क्ष्णे (aukṣṇé) | औ॒क्ष्णानि॑ (aukṣṇā́ni) औ॒क्ष्णा¹ (aukṣṇā́¹) |
| accusative | औ॒क्ष्णम् (aukṣṇám) | औ॒क्ष्णे (aukṣṇé) | औ॒क्ष्णानि॑ (aukṣṇā́ni) औ॒क्ष्णा¹ (aukṣṇā́¹) |
| instrumental | औ॒क्ष्णेन॑ (aukṣṇéna) | औ॒क्ष्णाभ्या॑म् (aukṣṇā́bhyām) | औ॒क्ष्णैः (aukṣṇáiḥ) औ॒क्ष्णेभिः॑¹ (aukṣṇébhiḥ¹) |
| dative | औ॒क्ष्णाय॑ (aukṣṇā́ya) | औ॒क्ष्णाभ्या॑म् (aukṣṇā́bhyām) | औ॒क्ष्णेभ्यः॑ (aukṣṇébhyaḥ) |
| ablative | औ॒क्ष्णात् (aukṣṇā́t) | औ॒क्ष्णाभ्या॑म् (aukṣṇā́bhyām) | औ॒क्ष्णेभ्यः॑ (aukṣṇébhyaḥ) |
| genitive | औ॒क्ष्णस्य॑ (aukṣṇásya) | औ॒क्ष्णयोः॑ (aukṣṇáyoḥ) | औ॒क्ष्णाना॑म् (aukṣṇā́nām) |
| locative | औ॒क्ष्णे (aukṣṇé) | औ॒क्ष्णयोः॑ (aukṣṇáyoḥ) | औ॒क्ष्णेषु॑ (aukṣṇéṣu) |
| vocative | औक्ष्ण॑ (áukṣṇa) | औक्ष्णे॑ (áukṣṇe) | औक्ष्णा॑नि (áukṣṇāni) औक्ष्णा॑¹ (áukṣṇā¹) |
- ¹Vedic
References
- Monier Williams (1899), “औक्ष्ण”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 236, column 2.