अपस्
Sanskrit
Alternative scripts
Alternative scripts
- অপস্ (Assamese script)
- ᬅᬧᬲ᭄ (Balinese script)
- অপস্ (Bengali script)
- 𑰀𑰢𑰭𑰿 (Bhaiksuki script)
- 𑀅𑀧𑀲𑁆 (Brahmi script)
- အပသ် (Burmese script)
- અપસ્ (Gujarati script)
- ਅਪਸ੍ (Gurmukhi script)
- 𑌅𑌪𑌸𑍍 (Grantha script)
- ꦄꦥꦱ꧀ (Javanese script)
- 𑂃𑂣𑂮𑂹 (Kaithi script)
- ಅಪಸ್ (Kannada script)
- អបស៑ (Khmer script)
- ອປສ຺ (Lao script)
- അപസ് (Malayalam script)
- ᠠᢒᠠᠰ᠌ (Manchu script)
- 𑘀𑘢𑘭𑘿 (Modi script)
- ᠠᢒᠠᠰ (Mongolian script)
- 𑦠𑧂𑧍𑧠 (Nandinagari script)
- 𑐀𑐥𑐳𑑂 (Newa script)
- ଅପସ୍ (Odia script)
- ꢂꢦꢱ꣄ (Saurashtra script)
- 𑆃𑆥𑆱𑇀 (Sharada script)
- 𑖀𑖢𑖭𑖿 (Siddham script)
- අපස් (Sinhalese script)
- 𑩐𑩰𑪁 𑪙 (Soyombo script)
- 𑚀𑚞𑚨𑚶 (Takri script)
- அபஸ் (Tamil script)
- అపస్ (Telugu script)
- อปสฺ (Thai script)
- ཨ་པ་ས྄ (Tibetan script)
- 𑒁𑒣𑒮𑓂 (Tirhuta script)
- 𑨀𑨞𑨰𑨴 (Zanabazar Square script)
Etymology 1
From Proto-Indo-European *h₃ép-os (“work”), from *h₃ep- (“to work”). Cognate with Latin opus (“work”), whence also ops and omnis.
Pronunciation
- (Vedic) IPA(key): /ɐ́.pɐs/
- (Classical Sanskrit) IPA(key): /ɐ.pɐs̪/
Noun
अप॑स् • (ápas) stem, n
- work, action (especially sacred act)
- sacrificial act
- body of water
Declension
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | अपः॑ (ápaḥ) | अप॑सी (ápasī) | अपां॑सि (ápāṃsi) |
| accusative | अपः॑ (ápaḥ) | अप॑सी (ápasī) | अपां॑सि (ápāṃsi) |
| instrumental | अप॑सा (ápasā) | अपो॑भ्याम् (ápobhyām) | अपो॑भिः (ápobhiḥ) |
| dative | अप॑से (ápase) | अपो॑भ्याम् (ápobhyām) | अपो॑भ्यः (ápobhyaḥ) |
| ablative | अप॑सः (ápasaḥ) | अपो॑भ्याम् (ápobhyām) | अपो॑भ्यः (ápobhyaḥ) |
| genitive | अप॑सः (ápasaḥ) | अप॑सोः (ápasoḥ) | अप॑साम् (ápasām) |
| locative | अप॑सि (ápasi) | अप॑सोः (ápasoḥ) | अपः॑सु (ápaḥsu) |
| vocative | अपः॑ (ápaḥ) | अप॑सी (ápasī) | अपां॑सि (ápāṃsi) |
Derived terms
- अपस् (apás)
- स्वपस् (svápas)
Etymology 2
From 'Etymology 1', with change of accent.
Pronunciation
- (Vedic) IPA(key): /ɐ.pɐ́s/
- (Classical Sanskrit) IPA(key): /ɐ.pɐs̪/
Adjective
अ॒पस् • (apás) stem
Declension
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | अ॒पाः (apā́ḥ) | अ॒पसौ॑ (apásau) अ॒पसा॑¹ (apásā¹) |
अ॒पसः॑ (apásaḥ) अ॒पाः¹ (apā́ḥ¹) |
| accusative | अ॒पस॑म् (apásam) अ॒पाम्¹ (apā́m¹) |
अ॒पसौ॑ (apásau) अ॒पसा॑¹ (apásā¹) |
अ॒पसः॑ (apásaḥ) अ॒पाः¹ (apā́ḥ¹) |
| instrumental | अ॒पसा॑ (apásā) | अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām) | अ॒पोभिः॑ (apóbhiḥ) |
| dative | अ॒पसे॑ (apáse) | अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām) | अ॒पोभ्यः॑ (apóbhyaḥ) |
| ablative | अ॒पसः॑ (apásaḥ) | अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām) | अ॒पोभ्यः॑ (apóbhyaḥ) |
| genitive | अ॒पसः॑ (apásaḥ) | अ॒पसोः॑ (apásoḥ) | अ॒पसा॑म् (apásām) |
| locative | अ॒पसि॑ (apási) | अ॒पसोः॑ (apásoḥ) | अ॒पःसु॑ (apáḥsu) |
| vocative | अपः॑ (ápaḥ) | अप॑सौ (ápasau) अप॑सा¹ (ápasā¹) |
अप॑सः (ápasaḥ) अपाः॑¹ (ápāḥ¹) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | अ॒पाः (apā́ḥ) | अ॒पसौ॑ (apásau) अ॒पसा॑¹ (apásā¹) |
अ॒पसः॑ (apásaḥ) अ॒पाः¹ (apā́ḥ¹) |
| accusative | अ॒पस॑म् (apásam) अ॒पाम्¹ (apā́m¹) |
अ॒पसौ॑ (apásau) अ॒पसा॑¹ (apásā¹) |
अ॒पसः॑ (apásaḥ) अ॒पाः¹ (apā́ḥ¹) |
| instrumental | अ॒पसा॑ (apásā) | अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām) | अ॒पोभिः॑ (apóbhiḥ) |
| dative | अ॒पसे॑ (apáse) | अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām) | अ॒पोभ्यः॑ (apóbhyaḥ) |
| ablative | अ॒पसः॑ (apásaḥ) | अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām) | अ॒पोभ्यः॑ (apóbhyaḥ) |
| genitive | अ॒पसः॑ (apásaḥ) | अ॒पसोः॑ (apásoḥ) | अ॒पसा॑म् (apásām) |
| locative | अ॒पसि॑ (apási) | अ॒पसोः॑ (apásoḥ) | अ॒पःसु॑ (apáḥsu) |
| vocative | अपः॑ (ápaḥ) | अप॑सौ (ápasau) अप॑सा¹ (ápasā¹) |
अप॑सः (ápasaḥ) अपाः॑¹ (ápāḥ¹) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | अ॒पः (apáḥ) | अ॒पसी॑ (apásī) | अ॒पांसि॑ (apā́ṃsi) |
| accusative | अ॒पः (apáḥ) | अ॒पसी॑ (apásī) | अ॒पांसि॑ (apā́ṃsi) |
| instrumental | अ॒पसा॑ (apásā) | अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām) | अ॒पोभिः॑ (apóbhiḥ) |
| dative | अ॒पसे॑ (apáse) | अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām) | अ॒पोभ्यः॑ (apóbhyaḥ) |
| ablative | अ॒पसः॑ (apásaḥ) | अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām) | अ॒पोभ्यः॑ (apóbhyaḥ) |
| genitive | अ॒पसः॑ (apásaḥ) | अ॒पसोः॑ (apásoḥ) | अ॒पसा॑म् (apásām) |
| locative | अ॒पसि॑ (apási) | अ॒पसोः॑ (apásoḥ) | अ॒पःसु॑ (apáḥsu) |
| vocative | अपः॑ (ápaḥ) | अप॑सी (ápasī) | अपां॑सि (ápāṃsi) |
Etymology 3
From अप् (áp, “water”).
Pronunciation
- (Vedic) IPA(key): /ɐ.pɐ́s/
- (Classical Sanskrit) IPA(key): /ɐ.pɐs̪/
Adjective
अ॒पस् • (apás) stem
Declension
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | अ॒पाः (apā́ḥ) | अ॒पसौ॑ (apásau) अ॒पसा॑¹ (apásā¹) |
अ॒पसः॑ (apásaḥ) अ॒पाः¹ (apā́ḥ¹) |
| accusative | अ॒पस॑म् (apásam) अ॒पाम्¹ (apā́m¹) |
अ॒पसौ॑ (apásau) अ॒पसा॑¹ (apásā¹) |
अ॒पसः॑ (apásaḥ) अ॒पाः¹ (apā́ḥ¹) |
| instrumental | अ॒पसा॑ (apásā) | अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām) | अ॒पोभिः॑ (apóbhiḥ) |
| dative | अ॒पसे॑ (apáse) | अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām) | अ॒पोभ्यः॑ (apóbhyaḥ) |
| ablative | अ॒पसः॑ (apásaḥ) | अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām) | अ॒पोभ्यः॑ (apóbhyaḥ) |
| genitive | अ॒पसः॑ (apásaḥ) | अ॒पसोः॑ (apásoḥ) | अ॒पसा॑म् (apásām) |
| locative | अ॒पसि॑ (apási) | अ॒पसोः॑ (apásoḥ) | अ॒पःसु॑ (apáḥsu) |
| vocative | अपः॑ (ápaḥ) | अप॑सौ (ápasau) अप॑सा¹ (ápasā¹) |
अप॑सः (ápasaḥ) अपाः॑¹ (ápāḥ¹) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | अ॒पाः (apā́ḥ) | अ॒पसौ॑ (apásau) अ॒पसा॑¹ (apásā¹) |
अ॒पसः॑ (apásaḥ) अ॒पाः¹ (apā́ḥ¹) |
| accusative | अ॒पस॑म् (apásam) अ॒पाम्¹ (apā́m¹) |
अ॒पसौ॑ (apásau) अ॒पसा॑¹ (apásā¹) |
अ॒पसः॑ (apásaḥ) अ॒पाः¹ (apā́ḥ¹) |
| instrumental | अ॒पसा॑ (apásā) | अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām) | अ॒पोभिः॑ (apóbhiḥ) |
| dative | अ॒पसे॑ (apáse) | अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām) | अ॒पोभ्यः॑ (apóbhyaḥ) |
| ablative | अ॒पसः॑ (apásaḥ) | अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām) | अ॒पोभ्यः॑ (apóbhyaḥ) |
| genitive | अ॒पसः॑ (apásaḥ) | अ॒पसोः॑ (apásoḥ) | अ॒पसा॑म् (apásām) |
| locative | अ॒पसि॑ (apási) | अ॒पसोः॑ (apásoḥ) | अ॒पःसु॑ (apáḥsu) |
| vocative | अपः॑ (ápaḥ) | अप॑सौ (ápasau) अप॑सा¹ (ápasā¹) |
अप॑सः (ápasaḥ) अपाः॑¹ (ápāḥ¹) |
- ¹Vedic
| singular | dual | plural | |
|---|---|---|---|
| nominative | अ॒पः (apáḥ) | अ॒पसी॑ (apásī) | अ॒पांसि॑ (apā́ṃsi) |
| accusative | अ॒पः (apáḥ) | अ॒पसी॑ (apásī) | अ॒पांसि॑ (apā́ṃsi) |
| instrumental | अ॒पसा॑ (apásā) | अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām) | अ॒पोभिः॑ (apóbhiḥ) |
| dative | अ॒पसे॑ (apáse) | अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām) | अ॒पोभ्यः॑ (apóbhyaḥ) |
| ablative | अ॒पसः॑ (apásaḥ) | अ॒पोभ्या॑म् (apóbhyām) | अ॒पोभ्यः॑ (apóbhyaḥ) |
| genitive | अ॒पसः॑ (apásaḥ) | अ॒पसोः॑ (apásoḥ) | अ॒पसा॑म् (apásām) |
| locative | अ॒पसि॑ (apási) | अ॒पसोः॑ (apásoḥ) | अ॒पःसु॑ (apáḥsu) |
| vocative | अपः॑ (ápaḥ) | अप॑सी (ápasī) | अपां॑सि (ápāṃsi) |
References
- Monier Williams (1899), “अपस्”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 53, column 1.
- Hellwig, Oliver (2010–2026), “apas”, in DCS - The Digital Corpus of Sanskrit, Berlin, Germany.