یارلیقاماق
Chagatai
Alternative forms
- یارلیغاماق (yārlyġāmāq /yarlıġamaq/), یارلیقماق (yārlyqmāq /yarlıqmaq/), جارلیقاماق (jārlyqāmāq /jarlıqamaq/)
Etymology
From یارلیق (yārlyq /yarlıq/, “yarligh”). Cognate to Turkish yarlıgamak.
Verb
یارلیقاماق • (yārlyqāmāq /yarlıqamaq/) (third-person singular aorist یارلیقار (yarlıqar))
- (transitive) to spare, mercy
- Synonyms: مرحمت ایلاماک (mrḥmt ʾylāmāk /märhämät äylämäk/), رحم ایتماک (rḥm ʾytmāk /rähm etmäk/)
- (transitive) to command, order, decree
- 1929 June 13, رسالۀ کاسیب [/risālä-i kāsīb/, Risalah of the Merchant][1]:
- حضرت آدم علیه السّلامغه حضرت جبرائیل علیه السّلام تیزتین کلیب ایدیکیم ای آدم سنکا خدای تبارک و تعالی سلام یارلیقادی
- ḥżrt ʾādm ʿlyh ʾlslāmġh ḥżrt jbrāʾyl ʿlyh ʾlslām tyztyn klyb ʾydykym ʾy ʾādm snkā xdāy tbārk w tʿāly slām yārlyqādy
- /häzrät-i ādäm ʾälayhi ässälāmġa häzrät-i jibrāʾil ʾäläyhi ässälām tiztin? kälip äydikim "äy ādäm, saŋa xudāy-ı täbāräk wä täʾālā sälām yarlıqadı."/
- Gabriel quickly? came to Adam, [and] said "O Adam, God Almighty and blessed has commanded you peace".
- 1929, تمارنامَۀ[2], page 19a:
- خدای تبارک و تعالی یارلیقادیکیم یا محمّد هر بنده منینک توقسان توقوز آتیم نی پتوب اوقوسه یا اوزی برله توتسه من اول بنده نی توقسان توقوز آط برله یاد قیلورمن
- xdāy tbārk w tʿāly yārlyqādykym yā mḥmd hr bndh mnynk twqsān twqwz ʾātym ny ptwb ʾwqwsh yā ʾwzy brlh twtsh mn ʾwl bndh ny twqsān twqwz ʾāṭ brlh yād qylwrmn
- /xudāy täbāräk wä tä'ālā yarlıqadıkim yā muhämmäd, här bändä meniŋ toqsan toquz atımnı pitüp oqusa yā özi birlä tutsa män ol bändäni toqsan toquz at birle yād qılurmän/
- God Almighty decreed "O Muhammad, every liege who writes and reads my ninety nine names and keeps it with themselves, I remember that liege with ninety nine names.
Derived terms
- یارلیغا (yārlyġā /yarlıġa/, “pardon”)
- یارلیقاش (yārlyqāš /yarlıqaš/, “forgiveness, gift”)
- یارلیقانماق (yārlyqānmāq /yarlıqanmaq/, “to be spared”)
Further reading
- Bahawudun, Muhemmettursun; Gheyurani, Ghenizat; Qadir, Isma'il; Ehet, Ablimit (2002), چاغاتاي تىلىنىڭ ئىزاھلىق لۇغىتى [Explanatory Dictionary of the Chagatai Language][3] (in Uyghur), Shinjang Xelq Neshriyati, →ISBN, page 801
- Ünlü, Suat (2013), Çağatay Türkçesi Sözlüğü [Dictionary of Chagatai Turkic] (in Turkish), Konya: Eğitim Yayınevi, →ISBN, page 1235
- Courteille, Abel Pavet de (1870), “یارلیقاماق”, in Dictionnaire turk-oriental [Eastern Turkic Dictionary][4] (in French), Paris: Imprimerie Impériale, page 523
- Vámbery, Ármin (1867), Ćagataische sprachstudien[5] (in German), Leipzig, F. A. Brockhaus, page 345
- Atasoy, Faysal Okan (2017), Kırım Yurtına ve Ol Taraflarga Dair Bolgan Yarlıglar ve Hatlar (1520-1742 Kırım Tatarcasıyla Yarlıklar ve Mektuplar) [Decrees and Letters written in 1520-1742 Crimean Tatar] (in Turkish), volume II, Ankara: Türk Dil Kurumu, →ISBN, page 1137