نخ
Arabic
Etymology
Borrowed from Classical Persian نَخ (nax).
Pronunciation
- IPA(key): /naxx/, /nuxx/
Noun
نَخّ or نُخّ • (naḵḵ or nuḵḵ) m (plural أَنْخَاخ (ʔanḵāḵ) or نِخَاخ (niḵāḵ))
- rough rug or mat, plaitwork to spread upon
- a kind of garment of silk with gold threaded through it
- 977, أبو القاسم بن حوقل, edited by Michael Jan de Goeje, كتاب مسالك والممالك [kitāb masālik wa-l-mamālik] (Bibliotheca Geographorum Arabicorum; 2)[1], Leiden: E. J. Brill, published 1873, page 246 line 15:
- 1355, اِبْن بَطُّوطَة [ibn baṭṭūṭa, Ibn Baṭṭūṭa], edited by Charles Defrémery & Beniamino Sanguinetti, تُحْفَةُ ٱلنُّظَّارِ فِي غَرَائِبِ ٱلْأَمْصَارِ وَعَجَائِبِ ٱلْأَسْفَارِ [tuḥfatu n-nuẓẓāri fī ḡarāʔibi l-ʔamṣāri waʕajāʔibi l-ʔasfāri][2], volume II, Paris: L'imprimerie impériale/nationale, published 1854, page 309 l. 9:
- 1355, اِبْن بَطُّوطَة [ibn baṭṭūṭa, Ibn Baṭṭūṭa], edited by Charles Defrémery & Beniamino Sanguinetti, تُحْفَةُ ٱلنُّظَّارِ فِي غَرَائِبِ ٱلْأَمْصَارِ وَعَجَائِبِ ٱلْأَسْفَارِ [tuḥfatu n-nuẓẓāri fī ḡarāʔibi l-ʔamṣāri waʕajāʔibi l-ʔasfāri][3], volume II, Paris: L'imprimerie impériale/nationale, published 1854, page 388 l. 7:
- 1355, اِبْن بَطُّوطَة [ibn baṭṭūṭa, Ibn Baṭṭūṭa], edited by Charles Defrémery & Beniamino Sanguinetti, تُحْفَةُ ٱلنُّظَّارِ فِي غَرَائِبِ ٱلْأَمْصَارِ وَعَجَائِبِ ٱلْأَسْفَارِ [tuḥfatu n-nuẓẓāri fī ḡarāʔibi l-ʔamṣāri waʕajāʔibi l-ʔasfāri][4], volume II, Paris: L'imprimerie impériale/nationale, published 1854, page 422 l. 10:
- 1355, اِبْن بَطُّوطَة [ibn baṭṭūṭa, Ibn Baṭṭūṭa], edited by Charles Defrémery & Beniamino Sanguinetti, تُحْفَةُ ٱلنُّظَّارِ فِي غَرَائِبِ ٱلْأَمْصَارِ وَعَجَائِبِ ٱلْأَسْفَارِ [tuḥfatu n-nuẓẓāri fī ḡarāʔibi l-ʔamṣāri waʕajāʔibi l-ʔasfāri][5], volume III, Paris: L'imprimerie impériale/nationale, published 1855, page 81 l. 4:
Declension
| singular | basic singular triptote | ||
|---|---|---|---|
| indefinite | definite | construct | |
| informal | نَخّ; نُخّ naḵḵ; nuḵḵ |
النَّخّ; النُّخّ an-naḵḵ; an-nuḵḵ |
نَخّ; نُخّ naḵḵ; nuḵḵ |
| nominative | نَخٌّ; نُخٌّ naḵḵun; nuḵḵun |
النَّخُّ; النُّخُّ an-naḵḵu; an-nuḵḵu |
نَخُّ; نُخُّ naḵḵu; nuḵḵu |
| accusative | نَخًّا; نُخًّا naḵḵan; nuḵḵan |
النَّخَّ; النُّخَّ an-naḵḵa; an-nuḵḵa |
نَخَّ; نُخَّ naḵḵa; nuḵḵa |
| genitive | نَخٍّ; نُخٍّ naḵḵin; nuḵḵin |
النَّخِّ; النُّخِّ an-naḵḵi; an-nuḵḵi |
نَخِّ; نُخِّ naḵḵi; nuḵḵi |
| dual | indefinite | definite | construct |
| informal | نَخَّيْن; نُخَّيْن naḵḵayn; nuḵḵayn |
النَّخَّيْن; النُّخَّيْن an-naḵḵayn; an-nuḵḵayn |
نَخَّيْ; نُخَّيْ naḵḵay; nuḵḵay |
| nominative | نَخَّانِ; نُخَّانِ naḵḵāni; nuḵḵāni |
النَّخَّانِ; النُّخَّانِ an-naḵḵāni; an-nuḵḵāni |
نَخَّا; نُخَّا naḵḵā; nuḵḵā |
| accusative | نَخَّيْنِ; نُخَّيْنِ naḵḵayni; nuḵḵayni |
النَّخَّيْنِ; النُّخَّيْنِ an-naḵḵayni; an-nuḵḵayni |
نَخَّيْ; نُخَّيْ naḵḵay; nuḵḵay |
| genitive | نَخَّيْنِ; نُخَّيْنِ naḵḵayni; nuḵḵayni |
النَّخَّيْنِ; النُّخَّيْنِ an-naḵḵayni; an-nuḵḵayni |
نَخَّيْ; نُخَّيْ naḵḵay; nuḵḵay |
| plural | basic broken plural triptote | ||
| indefinite | definite | construct | |
| informal | أَنْخَاخ; نِخَاخ ʔanḵāḵ; niḵāḵ |
الْأَنْخَاخ; النِّخَاخ al-ʔanḵāḵ; an-niḵāḵ |
أَنْخَاخ; نِخَاخ ʔanḵāḵ; niḵāḵ |
| nominative | أَنْخَاخٌ; نِخَاخٌ ʔanḵāḵun; niḵāḵun |
الْأَنْخَاخُ; النِّخَاخُ al-ʔanḵāḵu; an-niḵāḵu |
أَنْخَاخُ; نِخَاخُ ʔanḵāḵu; niḵāḵu |
| accusative | أَنْخَاخًا; نِخَاخًا ʔanḵāḵan; niḵāḵan |
الْأَنْخَاخَ; النِّخَاخَ al-ʔanḵāḵa; an-niḵāḵa |
أَنْخَاخَ; نِخَاخَ ʔanḵāḵa; niḵāḵa |
| genitive | أَنْخَاخٍ; نِخَاخٍ ʔanḵāḵin; niḵāḵin |
الْأَنْخَاخِ; النِّخَاخِ al-ʔanḵāḵi; an-niḵāḵi |
أَنْخَاخِ; نِخَاخِ ʔanḵāḵi; niḵāḵi |
Descendants
- → Medieval Latin: nactum, nattum, nak
- → Old French: nacque, naque, nac, nach
- → Old Italian: nacco, naco
References
- Almkvist, Herman (1925), K. V. Zetterstéen, editor, Kleine Beiträge zur Lexikographie des Vulgärarabischen (in German), volume 2, Uppsala: Lundequistska Bokhandeln, page 10
- Dozy, Reinhart Pieter Anne (1881), “نخ”, in Supplément aux dictionnaires arabes[6] (in French), volume 2, Leiden: E. J. Brill, page 648a
- Dozy, Reinhart Pieter Anne (1845), Dictionnaire détaillé des noms des vêtements chez les arabes[7] (in French), Amsterdam: Jean Müller, , page 220
- Schulthess-Ulrich, Nanny von (1966), “Zu einigen Gewebebezeichnungen orientalischer Herkunft”, in Vox Romanica[8] (in German), volume 25, , pages 279–282
- Wehr, Hans (1979), “نخ”, in J. Milton Cowan, editor, A Dictionary of Modern Written Arabic, 4th edition, Ithaca, NY: Spoken Language Services, →ISBN, page 1114a
Persian
Etymology
(This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium.)
Pronunciation
- (Classical Persian) IPA(key): /ˈnax/
- (Dari, formal) IPA(key): [näx]
- (Iran, formal) IPA(key): [næx]
- (Tajik, formal) IPA(key): [näχ]
| Readings | |
|---|---|
| Classical reading? | nax |
| Dari reading? | nax |
| Iranian reading? | nax |
| Tajik reading? | nax |
Noun
| Dari | نخ |
|---|---|
| Iranian Persian | |
| Tajik | нах |
نخ • (nax) (plural نخها (nax-hā / nax-hâ), Tajik spelling нах)
- thread, string
- یک رشته نخ ― yek rešte-ye nax ― single thread of string
- سر نخ ― sar-e nax ― tip of the string
- نخ رنگی ― nax-e rangi ― colored thread
- نخ ابریشم ― nax-e abrišam ― silk thread
- c. 1520, Selim I of the Ottoman Empire, edited by Benedek Péri, The Persian Dīvān of Yavuz Sulṭān Selīm, Budapest, Hungary: Research Centre for the Humanities, Eötvös Loránd Research Network, →ISBN, page 136:
- بی سر زلف تو شد رشته جانم نخ نخ
که رود از مژهها اشک روانم نخ نخ- bē sar-i zulf-i tō šud rišta-yi jānam nax nax
ki rawad az muža-hā ašk-i rawānam nax nax - Without your locks of hair, the string of my life [is falling apart] in threads,
For my tears are flowing out of my eyelashes in streams.
- bē sar-i zulf-i tō šud rišta-yi jānam nax nax
- a rug elegantly threaded
Descendants
Further reading
- Dehkhoda, Ali-Akbar (1931–), “نخ”, in Dehkhoda Dictionary Institute, editors, Dehkhoda Dictionary (in Persian), Tehran: University of Tehran Press.
- Hayyim, Sulayman (1934), “نخ”, in New Persian–English dictionary, Teheran: Librairie-imprimerie Béroukhim
- Vullers, Johann August (1856–1864), “نخ”, in Lexicon Persico-Latinum etymologicum cum linguis maxime cognatis Sanscrita et Zendica et Pehlevica comparatum, e lexicis persice scriptis Borhâni Qâtiu, Haft Qulzum et Bahâri agam et persico-turcico Farhangi-Shuûrî confectum, adhibitis etiam Castelli, Meninski, Richardson et aliorum operibus et auctoritate scriptorum Persicorum adauctum[9] (in Latin), volume II, Gießen: J. Ricker, pages 1297b–1298b
Ushojo
Etymology
From Classical Persian نَخ (nax).
Noun
نخ (nax)