құдай
Kazakh
Etymology
Borrowed from Classical Persian خدای (xudāy, “God; a god”), from Middle Persian [script needed] (hwtʾy /xwadāy/, “lord”), from Proto-Iranian *hwatā́wHā (“lord, god”). Related to қатын (qatyn).
Compare also Bashkir хоҙай (xoźay), Tatar ходай (xoday), Kumyk худай (xuday), Karachay-Balkar къудай (quday), Southern Altai кудай (kuday, “God”), Uzbek xudo, Turkish Hüda; Northern Altai кудай (kuday), Khakas худай (xuday, “God”), Chulym қудай, Shor қудай, Tuvan кудай (kuday, “God”), etc.
Pronunciation
- IPA(key): [qʊˈdaj]
Noun
құдай • (qūdai)
- god, deity
- көп құдайға табынушылық ― köp qūdaiğa tabynuşylyq ― polytheism
- 1894, Абай Құнанбайұлы [Abai Qunanbaiuly], Абайдың қара сөздері [Abaidyñ qara sözderı]:
- Құдайдан қорық, пендеден ұял, балаң бала болсын десең - оқыт, мал аяма!
- Qūdaidan qoryq, pendeden ūäl, balañ bala bolsyn deseñ - oqyt, mal aäma!
- Fear God, be ashamed before people, if you want your child to truly become someone, educate them — don’t spare your wealth!
Declension
| singular | plural | |
|---|---|---|
| nominative | құдай (qūdai) | құдайлар (qūdailar) |
| genitive | құдайдың (qūdaidyñ) | құдайлардың (qūdailardyñ) |
| dative | құдайға (qūdaiğa) | құдайларға (qūdailarğa) |
| accusative | құдайды (qūdaidy) | құдайларды (qūdailardy) |
| locative | құдайда (qūdaida) | құдайларда (qūdailarda) |
| ablative | құдайдан (qūdaidan) | құдайлардан (qūdailardan) |
| instrumental | құдаймен (qūdaimen) | құдайлармен (qūdailarmen) |
| similative | құдайдай (qūdaidai) | құдайлардай (qūdailardai) |
Derived terms
- құдайлау (qūdailau)
- құдайлық (qūdailyq)
- құдайсу (qūdaisu)
- құдайсыз (qūdaisyz), құдайсыздық (qūdaisyzdyq)
- құдайшыл (qūdaişyl), құдайшылдық (qūdaişyldyq)
- құдайшылық (qūdaişylyq)