цѣсарити
Old Church Slavonic
Etymology
From цѣсарь (cěsarĭ) + -ити (-iti).
Verb
цѣсарити • (cěsariti) impf
- to reign, rule, govern
- Synonyms: цѣсарьствовати (cěsarĭstvovati), цѣсарѥвати (cěsarjevati)
- “ⱌⱑⱄⰰⱃⰹⱅⱏ”, in Kiev Missal[1] (in Old Church Slavonic), 915±35?, page (leaf) 4.5, line 14:
- ⰹⰶⰵ ⱌⱑⱄⰰⱃⰹⱅⱏ ⱄⱏ ⱁⱅⱐⱌⰵⰿⱐ ⰺ ⱄⱏ ⱄⰲⱗⱅⱏⰻⰿⱐ
- iže cěsaritŭ sŭ otĭcemĭ i sŭ svjętymĭ
- (please add an English translation of this quotation)
Conjugation
| infinitive | цѣсарити (cěsariti) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| supine | цѣсаритъ (cěsaritŭ) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| singular | dual | plural | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| masculine | neuter | feminine | masculine | neuter | feminine | masculine | neuter | feminine | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| l-participle | цѣсарилъ (cěsarilŭ) | цѣсарило (cěsarilo) | цѣсарила (cěsarila) | цѣсарила (cěsarila) | цѣсарилѣ (cěsarilě) | цѣсарилѣ (cěsarilě) | цѣсарили (cěsarili) | цѣсарила (cěsarila) | цѣсарилꙑ (cěsarily) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| singular | dual | plural | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1st | 2nd | 3rd | 1st | 2nd | 3rd | 1st | 2nd | 3rd | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| азъ | тꙑ | тъ | вѣ | ва | та | мꙑ | вꙑ | ти | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| present | цѣсарѭ (cěsarjǫ) | цѣсариши (cěsariši) | цѣсаритъ (cěsaritŭ) | цѣсаривѣ (cěsarivě) | цѣсарита (cěsarita) | цѣсарите, цѣсарита (cěsarite, cěsarita) | цѣсаримъ (cěsarimŭ) | цѣсарите (cěsarite) | цѣсарѧтъ (cěsarętŭ) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| imperfect | цѣсарꙗахъ (cěsarjaaxŭ) | цѣсарꙗаше (cěsarjaaše) | цѣсарꙗаше (cěsarjaaše) | цѣсарꙗаховѣ (cěsarjaaxově) | цѣсарꙗашета (cěsarjaašeta) | цѣсарꙗашете, цѣсарꙗашета (cěsarjaašete, cěsarjaašeta) | цѣсарꙗахомъ (cěsarjaaxomŭ) | цѣсарꙗашете (cěsarjaašete) | цѣсарꙗахѫ (cěsarjaaxǫ) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| aorist | цѣсарихъ (cěsarixŭ) | цѣсари (cěsari) | цѣсари (cěsari) | цѣсариховѣ (cěsarixově) | цѣсариста (cěsarista) | цѣсаристе, цѣсариста (cěsariste, cěsarista) | цѣсарихомъ (cěsarixomŭ) | цѣсаристе (cěsariste) | цѣсаришѧ (cěsarišę) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| perfect1 | Use the l-participle of цѣсарити and the present tense of the auxiliary verb бꙑти e.g. first-person masculine singular → цѣсарилъ ѥсмь | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| pluperfect1 | Use the l-participle of цѣсарити and the imperfective aorist or imperfect tense of the auxiliary verb бꙑти e.g. first-person masculine singular → цѣсарилъ бѣхъ or цѣсарилъ бѣахъ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| future perfect1 | Use the l-participle of цѣсарити and the future tense of the auxiliary verb бꙑти e.g. first-person masculine singular → цѣсарилъ бѫдѫ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| conditional1 | Use the l-participle of цѣсарити and the conditional mood2 or perfective aorist tense of the auxiliary verb бꙑти e.g. first-person masculine singular → цѣсарилъ бимь or цѣсарилъ бꙑхъ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| imperative | — | цѣсари (cěsari) | цѣсари (cěsari) | цѣсаривѣ (cěsarivě) | цѣсарита (cěsarita) | — | цѣсаримъ (cěsarimŭ) | цѣсарите (cěsarite) | — | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1 Except first/second-person neuter singular/dual/plural.
2 The dual forms are unattested.
See also Old Church Slavonic grammar § Verbs on WikipediaWikipedia .
| short forms | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| singular | dual | plural | |||||||
| masculine | neuter | feminine | masculine | neuter | feminine | masculine | neuter | feminine | |
| nominative | цѣсарѧ (cěsarę) | цѣсарѧщи (cěsaręšti) | цѣсарѧща (cěsaręšta) | цѣсарѧщи (cěsaręšti) | цѣсарѧще (cěsaręšte) | цѣсарѧща (cěsaręšta) | цѣсарѧщѧ (cěsaręštę) | ||
| genitive | цѣсарѧща (cěsaręšta) | цѣсарѧщѧ (cěsaręštę) | цѣсарѧщоу (cěsaręštu) | цѣсарѧщь (cěsaręštĭ) | |||||
| dative | цѣсарѧщоу (cěsaręštu) | цѣсарѧщи (cěsaręšti) | цѣсарѧщема (cěsaręštema) | цѣсарѧщама (cěsaręštama) | цѣсарѧщемъ (cěsaręštemŭ) | цѣсарѧщамъ (cěsaręštamŭ) | |||
| accusative | цѣсарѧщь (cěsaręštĭ) | цѣсарѧще (cěsaręšte) | цѣсарѧщѫ (cěsaręštǫ) | цѣсарѧща (cěsaręšta) | цѣсарѧщи (cěsaręšti) | цѣсарѧщѧ (cěsaręštę) | цѣсарѧща (cěsaręšta) | цѣсарѧщѧ (cěsaręštę) | |
| instrumental | цѣсарѧщемь (cěsaręštemĭ) | цѣсарѧщеѭ (cěsaręštejǫ) | цѣсарѧщема (cěsaręštema) | цѣсарѧщама (cěsaręštama) | цѣсарѧщи (cěsaręšti) | цѣсарѧщами (cěsaręštami) | |||
| locative | цѣсарѧщи (cěsaręšti) | цѣсарѧщоу (cěsaręštu) | цѣсарѧщихъ (cěsaręštixŭ) | цѣсарѧщахъ (cěsaręštaxŭ) | |||||
| long forms | |||||||||
| nominative | цѣсарѧи (cěsaręi) | цѣсарѧщеѥ (cěsaręšteje) | цѣсарѧщиꙗ (cěsaręštija) | цѣсарѧщаꙗ (cěsaręštaja) | цѣсарѧщии (cěsaręštii) | цѣсарѧщеи, цѣсарѧщии (cěsaręštei, cěsaręštii) | цѣсарѧщаꙗ (cěsaręštaja) | цѣсарѧщѧѩ (cěsaręštęję) | |
| genitive | цѣсарѧщаѥго (cěsaręštajego) | цѣсарѧщѧѩ (cěsaręštęję) | цѣсарѧщоую (cěsaręštuju) | цѣсарѧщиихъ (cěsaręštiixŭ) | |||||
| dative | цѣсарѧщоуѥмоу (cěsaręštujemu) | цѣсарѧщии (cěsaręštii) | цѣсарѧщиима (cěsaręštiima) | цѣсарѧщиимъ (cěsaręštiimŭ) | |||||
| accusative | цѣсарѧщии (cěsaręštii) | цѣсарѧщеѥ (cěsaręšteje) | цѣсарѧщѫѭ (cěsaręštǫjǫ) | цѣсарѧщаꙗ (cěsaręštaja) | цѣсарѧщии (cěsaręštii) | цѣсарѧщѧѩ (cěsaręštęję) | цѣсарѧщаꙗ (cěsaręštaja) | цѣсарѧщѧѩ (cěsaręštęję) | |
| instrumental | цѣсарѧщиимь (cěsaręštiimĭ) | цѣсарѧщѫѭ (cěsaręštǫjǫ) | цѣсарѧщиима (cěsaręštiima) | цѣсарѧщиими (cěsaręštiimi) | |||||
| locative | цѣсарѧщиимь (cěsaręštiimĭ) | цѣсарѧщии (cěsaręštii) | цѣсарѧщоую (cěsaręštuju) | цѣсарѧщиихъ (cěsaręštiixŭ) | |||||
| short forms | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| singular | dual | plural | |||||||
| masculine | neuter | feminine | masculine | neuter | feminine | masculine | neuter | feminine | |
| nominative | цѣсаримъ (cěsarimŭ) | цѣсаримо (cěsarimo) | цѣсарима (cěsarima) | цѣсарима (cěsarima) | цѣсаримѣ (cěsarimě) | цѣсарими (cěsarimi) | цѣсарима (cěsarima) | цѣсаримꙑ (cěsarimy) | |
| genitive | цѣсарима (cěsarima) | цѣсаримꙑ (cěsarimy) | цѣсаримоу (cěsarimu) | цѣсаримъ (cěsarimŭ) | |||||
| dative | цѣсаримоу (cěsarimu) | цѣсаримѣ (cěsarimě) | цѣсаримома (cěsarimoma) | цѣсаримама (cěsarimama) | цѣсаримомъ (cěsarimomŭ) | цѣсаримамъ (cěsarimamŭ) | |||
| accusative | цѣсаримъ (cěsarimŭ) | цѣсаримо (cěsarimo) | цѣсаримѫ (cěsarimǫ) | цѣсарима (cěsarima) | цѣсаримѣ (cěsarimě) | цѣсаримꙑ (cěsarimy) | цѣсарима (cěsarima) | цѣсаримꙑ (cěsarimy) | |
| instrumental | цѣсаримомь (cěsarimomĭ) | цѣсаримоѭ (cěsarimojǫ) | цѣсаримома (cěsarimoma) | цѣсаримама (cěsarimama) | цѣсаримꙑ (cěsarimy) | цѣсаримами (cěsarimami) | |||
| locative | цѣсаримѣ (cěsarimě) | цѣсаримоу (cěsarimu) | цѣсаримѣхъ (cěsariměxŭ) | цѣсаримахъ (cěsarimaxŭ) | |||||
| long forms | |||||||||
| nominative | цѣсаримꙑи (cěsarimyi) | цѣсаримоѥ (cěsarimoje) | цѣсаримаꙗ (cěsarimaja) | цѣсаримаꙗ (cěsarimaja) | цѣсаримѣи (cěsariměi) | цѣсаримии (cěsarimii) | цѣсаримаꙗ (cěsarimaja) | цѣсаримꙑѩ (cěsarimyję) | |
| genitive | цѣсаримaѥго (cěsarimajego) | цѣсаримꙑѩ (cěsarimyję) | цѣсаримоую (cěsarimuju) | цѣсаримꙑихъ (cěsarimyixŭ) | |||||
| dative | цѣсаримоуѥмоу (cěsarimujemu) | цѣсаримѣи (cěsariměi) | цѣсаримꙑима (cěsarimyima) | цѣсаримꙑимъ (cěsarimyimŭ) | |||||
| accusative | цѣсаримꙑи (cěsarimyi) | цѣсаримоѥ (cěsarimoje) | цѣсаримѫѭ (cěsarimǫjǫ) | цѣсаримаꙗ (cěsarimaja) | цѣсаримѣи (cěsariměi) | цѣсаримꙑѩ (cěsarimyję) | цѣсаримаꙗ (cěsarimaja) | цѣсаримꙑѩ (cěsarimyję) | |
| instrumental | цѣсаримꙑимь (cěsarimyimĭ) | цѣсаримѫѭ (cěsarimǫjǫ) | цѣсаримꙑима (cěsarimyima) | цѣсаримꙑими (cěsarimyimi) | |||||
| locative | цѣсаримѣѥмь (cěsarimějemĭ) | цѣсаримѣи (cěsariměi) | цѣсаримоую (cěsarimuju) | цѣсаримꙑихъ (cěsarimyixŭ) | |||||
| short forms | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| singular | dual | plural | |||||||
| masculine | neuter | feminine | masculine | neuter | feminine | masculine | neuter | feminine | |
| nominative | цѣсарь, цѣсаривъ (cěsarĭ, cěsarivŭ) | цѣсарьши, цѣсаривъши (cěsarĭši, cěsarivŭši) | цѣсарьша, цѣсаривъша (cěsarĭša, cěsarivŭša) | цѣсарьши, цѣсаривъши (cěsarĭši, cěsarivŭši) | цѣсарьше, цѣсаривъше (cěsarĭše, cěsarivŭše) | цѣсарьша, цѣсаривъша (cěsarĭša, cěsarivŭša) | цѣсарьшѧ, цѣсаривъшѧ (cěsarĭšę, cěsarivŭšę) | ||
| genitive | цѣсарьша, цѣсаривъша (cěsarĭša, cěsarivŭša) | цѣсарьшѧ, цѣсаривъшѧ (cěsarĭšę, cěsarivŭšę) | цѣсарьшоу, цѣсаривъшоу (cěsarĭšu, cěsarivŭšu) | цѣсарьшь, цѣсаривъшь (cěsarĭšĭ, cěsarivŭšĭ) | |||||
| dative | цѣсарьшоу, цѣсаривъшоу (cěsarĭšu, cěsarivŭšu) | цѣсарьши, цѣсаривъши (cěsarĭši, cěsarivŭši) | цѣсарьшема, цѣсаривъшема (cěsarĭšema, cěsarivŭšema) | цѣсарьшама, цѣсаривъшама (cěsarĭšama, cěsarivŭšama) | цѣсарьшемъ, цѣсаривъшемъ (cěsarĭšemŭ, cěsarivŭšemŭ) | цѣсарьшамъ, цѣсаривъшамъ (cěsarĭšamŭ, cěsarivŭšamŭ) | |||
| accusative | цѣсарьшь, цѣсаривъшь (cěsarĭšĭ, cěsarivŭšĭ) | цѣсарьше, цѣсаривъше (cěsarĭše, cěsarivŭše) | цѣсарьшѫ, цѣсаривъшѫ (cěsarĭšǫ, cěsarivŭšǫ) | цѣсарьша, цѣсаривъша (cěsarĭša, cěsarivŭša) | цѣсарьши, цѣсаривъши (cěsarĭši, cěsarivŭši) | цѣсарьшѧ, цѣсаривъшѧ (cěsarĭšę, cěsarivŭšę) | цѣсарьша, цѣсаривъша (cěsarĭša, cěsarivŭša) | цѣсарьшѧ, цѣсаривъшѧ (cěsarĭšę, cěsarivŭšę) | |
| instrumental | цѣсарьшемь, цѣсаривъшемь (cěsarĭšemĭ, cěsarivŭšemĭ) | цѣсарьшеѭ, цѣсаривъшеѭ (cěsarĭšejǫ, cěsarivŭšejǫ) | цѣсарьшема, цѣсаривъшема (cěsarĭšema, cěsarivŭšema) | цѣсарьшама, цѣсаривъшама (cěsarĭšama, cěsarivŭšama) | цѣсарьши, цѣсаривъши (cěsarĭši, cěsarivŭši) | цѣсарьшами, цѣсаривъшами (cěsarĭšami, cěsarivŭšami) | |||
| locative | цѣсарьши, цѣсаривъши (cěsarĭši, cěsarivŭši) | цѣсарьшоу, цѣсаривъшоу (cěsarĭšu, cěsarivŭšu) | цѣсарьшихъ, цѣсаривъшихъ (cěsarĭšixŭ, cěsarivŭšixŭ) | цѣсарьшахъ, цѣсаривъшахъ (cěsarĭšaxŭ, cěsarivŭšaxŭ) | |||||
| long forms | |||||||||
| nominative | цѣсарьи, цѣсарии, цѣсаривъи, цѣсаривꙑи (cěsarĭi, cěsarii, cěsarivŷi, cěsarivyi) | цѣсарьшеѥ, цѣсаривъшеѥ (cěsarĭšeje, cěsarivŭšeje) | цѣсарьшиꙗ, цѣсаривъшиꙗ (cěsarĭšija, cěsarivŭšija) | цѣсарьшаꙗ, цѣсаривъшаꙗ (cěsarĭšaja, cěsarivŭšaja) | цѣсарьшии, цѣсаривъшии (cěsarĭšii, cěsarivŭšii) | цѣсарьшеи, цѣсарьшии, цѣсаривъшеи, цѣсаривъшии (cěsarĭšei, cěsarĭšii, cěsarivŭšei, cěsarivŭšii) | цѣсарьшаꙗ, цѣсаривъшаꙗ (cěsarĭšaja, cěsarivŭšaja) | цѣсарьшѧѩ, цѣсаривъшѧѩ (cěsarĭšęję, cěsarivŭšęję) | |
| genitive | цѣсарьшаѥго, цѣсаривъшаѥго (cěsarĭšajego, cěsarivŭšajego) | цѣсарьшѧѩ, цѣсаривъшѧѩ (cěsarĭšęję, cěsarivŭšęję) | цѣсарьшоую, цѣсаривъшоую (cěsarĭšuju, cěsarivŭšuju) | цѣсарьшиихъ, цѣсаривъшиихъ (cěsarĭšiixŭ, cěsarivŭšiixŭ) | |||||
| dative | цѣсарьшоуѥмоу, цѣсаривъшоуѥмоу (cěsarĭšujemu, cěsarivŭšujemu) | цѣсарьшии, цѣсаривъшии (cěsarĭšii, cěsarivŭšii) | цѣсарьшиима, цѣсаривъшиима (cěsarĭšiima, cěsarivŭšiima) | цѣсарьшиимъ, цѣсаривъшиимъ (cěsarĭšiimŭ, cěsarivŭšiimŭ) | |||||
| accusative | цѣсарьшии, цѣсаривъшии (cěsarĭšii, cěsarivŭšii) | цѣсарьшеѥ, цѣсаривъшеѥ (cěsarĭšeje, cěsarivŭšeje) | цѣсарьшѫѭ, цѣсаривъшѫѭ (cěsarĭšǫjǫ, cěsarivŭšǫjǫ) | цѣсарьшаꙗ, цѣсаривъшаꙗ (cěsarĭšaja, cěsarivŭšaja) | цѣсарьшии, цѣсаривъшии (cěsarĭšii, cěsarivŭšii) | цѣсарьшѧѩ, цѣсаривъшѧѩ (cěsarĭšęję, cěsarivŭšęję) | цѣсарьшаꙗ, цѣсаривъшаꙗ (cěsarĭšaja, cěsarivŭšaja) | цѣсарьшѧѩ, цѣсаривъшѧѩ (cěsarĭšęję, cěsarivŭšęję) | |
| instrumental | цѣсарьшиимь, цѣсаривъшиимь (cěsarĭšiimĭ, cěsarivŭšiimĭ) | цѣсарьшѫѭ, цѣсаривъшѫѭ (cěsarĭšǫjǫ, cěsarivŭšǫjǫ) | цѣсарьшиима, цѣсаривъшиима (cěsarĭšiima, cěsarivŭšiima) | цѣсарьшиими, цѣсаривъшиими (cěsarĭšiimi, cěsarivŭšiimi) | |||||
| locative | цѣсарьшиимь, цѣсаривъшиимь (cěsarĭšiimĭ, cěsarivŭšiimĭ) | цѣсарьшии, цѣсаривъшии (cěsarĭšii, cěsarivŭšii) | цѣсарьшоую, цѣсаривъшоую (cěsarĭšuju, cěsarivŭšuju) | цѣсарьшиихъ, цѣсаривъшиихъ (cěsarĭšiixŭ, cěsarivŭšiixŭ) | |||||
| short forms | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| singular | dual | plural | |||||||
| masculine | neuter | feminine | masculine | neuter | feminine | masculine | neuter | feminine | |
| nominative | цѣсарѥнъ (cěsarjenŭ) | цѣсарѥно (cěsarjeno) | цѣсарѥна (cěsarjena) | цѣсарѥна (cěsarjena) | цѣсарѥнѣ (cěsarjeně) | цѣсарѥни (cěsarjeni) | цѣсарѥна (cěsarjena) | цѣсарѥнꙑ (cěsarjeny) | |
| genitive | цѣсарѥна (cěsarjena) | цѣсарѥнꙑ (cěsarjeny) | цѣсарѥноу (cěsarjenu) | цѣсарѥнъ (cěsarjenŭ) | |||||
| dative | цѣсарѥноу (cěsarjenu) | цѣсарѥнѣ (cěsarjeně) | цѣсарѥнома (cěsarjenoma) | цѣсарѥнама (cěsarjenama) | цѣсарѥномъ (cěsarjenomŭ) | цѣсарѥнамъ (cěsarjenamŭ) | |||
| accusative | цѣсарѥнъ (cěsarjenŭ) | цѣсарѥно (cěsarjeno) | цѣсарѥнѫ (cěsarjenǫ) | цѣсарѥна (cěsarjena) | цѣсарѥнѣ (cěsarjeně) | цѣсарѥнꙑ (cěsarjeny) | цѣсарѥна (cěsarjena) | цѣсарѥнꙑ (cěsarjeny) | |
| instrumental | цѣсарѥномь (cěsarjenomĭ) | цѣсарѥноѭ (cěsarjenojǫ) | цѣсарѥнома (cěsarjenoma) | цѣсарѥнама (cěsarjenama) | цѣсарѥнꙑ (cěsarjeny) | цѣсарѥнами (cěsarjenami) | |||
| locative | цѣсарѥнѣ (cěsarjeně) | цѣсарѥноу (cěsarjenu) | цѣсарѥнѣхъ (cěsarjeněxŭ) | цѣсарѥнахъ (cěsarjenaxŭ) | |||||
| long forms | |||||||||
| nominative | цѣсарѥнꙑи (cěsarjenyi) | цѣсарѥноѥ (cěsarjenoje) | цѣсарѥнаꙗ (cěsarjenaja) | цѣсарѥнаꙗ (cěsarjenaja) | цѣсарѥнѣи (cěsarjeněi) | цѣсарѥнии (cěsarjenii) | цѣсарѥнаꙗ (cěsarjenaja) | цѣсарѥнꙑѩ (cěsarjenyję) | |
| genitive | цѣсарѥнaѥго (cěsarjenajego) | цѣсарѥнꙑѩ (cěsarjenyję) | цѣсарѥноую (cěsarjenuju) | цѣсарѥнꙑихъ (cěsarjenyixŭ) | |||||
| dative | цѣсарѥноуѥмоу (cěsarjenujemu) | цѣсарѥнѣи (cěsarjeněi) | цѣсарѥнꙑима (cěsarjenyima) | цѣсарѥнꙑимъ (cěsarjenyimŭ) | |||||
| accusative | цѣсарѥнꙑи (cěsarjenyi) | цѣсарѥноѥ (cěsarjenoje) | цѣсарѥнѫѭ (cěsarjenǫjǫ) | цѣсарѥнаꙗ (cěsarjenaja) | цѣсарѥнѣи (cěsarjeněi) | цѣсарѥнꙑѩ (cěsarjenyję) | цѣсарѥнаꙗ (cěsarjenaja) | цѣсарѥнꙑѩ (cěsarjenyję) | |
| instrumental | цѣсарѥнꙑимь (cěsarjenyimĭ) | цѣсарѥнѫѭ (cěsarjenǫjǫ) | цѣсарѥнꙑима (cěsarjenyima) | цѣсарѥнꙑими (cěsarjenyimi) | |||||
| locative | цѣсарѥнѣѥмь (cěsarjenějemĭ) | цѣсарѥнѣи (cěsarjeněi) | цѣсарѥноую (cěsarjenuju) | цѣсарѥнꙑихъ (cěsarjenyixŭ) | |||||
References
- “цѣсарити”, in GORAZD [Old Church Slavonic Digital Hub], http://gorazd.org, 2016—2026
Further reading
- Cejtlin, R.M.; Večerka, R.; Blagova, E., editors (1994), “цѣсарити”, in Старославянский словарь (по рукописям X—XI веков) [Old Church Slavonic Dictionary (Based on 10–11th Century Manuscripts)] (overall work in Russian), Moscow: Russkij jazyk, page 774
- Hauptova Z., editor (1958–1997), “цѣсарити”, in Slovník jazyka staroslověnského (Lexicon linguae palaeoslovenicae)[2], volume 4 (overall work in Czech), Prague: Euroslavica, page 840
![[2]](http://ksana-k.ru/dict/ss/3091.png){kind=link}