гарәп

See also: ғәрәп

Tatar

Other scripts
Cyrillic гарәп (ğäräp)
Zamanälif ğäräp
Jaꞑalif ƣərəp
Yaña imlâ عەرەب (ğäräb)
İske imlâ عرب (ğrb)

Etymology

Borrowed from Arabic عَرَب (ʕarab).

Cognate with Bashkir ғәрәп (ğərəp).

Noun

гарәп • (ğäräp)

  1. Arab
    • 1929, G. Biləjef, Krəşnnərgə tatar-ƣərəp syzləren aꞑnatьr ɵcen syzlek:
      Tatar tlenə krgən kyp knə ƣərəp həm tatarnьꞑ ədəʙi (литературный) syzləren aꞑnamau, ʙlməy — krəşnnərne tɵp tatar kylturasьna, tatar ədəʙiatьna jaqnnaştьruda, ʙɵtnnəj ʙrləştery tləgen tormşqa ytkərydə zur ƣna qomacaulьq ʙulьp jəşi. Bu qomacaulqnь ʙtery julnda krəşnnərgə ʙu „Syzlek” kyp knə jardəm itər dip ɵmet itəʙez.
      [Татар теленә кергән күп кенә гарәп һәм татарның әдәби (литературный) сүзләрен аңламау, белмәү — керәшеннәрне төп татар культурасына, татар әдәбиятына якынлаштыруда, бөтенләй берләштерү теләген тормышка үткәрүдә зур гына комачаулык булып яши. Бу комачаулыкны бетерү юлында керәшеннәргә бу «Сүзлек» күп кенә ярдәм итәр дип өмет итәбез.]
      Tatar telenä kergän küp kenä ğäräp häm tatarnıñ ädäbi (literaturnıy) süzlären añlamaw, belmäw — keräşennärne töp tatar qülturasına, tatar ädäbiyätına yaqınlaştıruda, bötenläy berläşterü telägen tormışqa ütkärüdä zur ğına qomaçawlıq bulıp yäşi. Bu qomaçawlıqnı beterü yulında keräşennärgä bu «Süzlek» küp kenä yärdäm itär dip ömet itäbez.
      (please add an English translation of this quotation)
    • 2016, Марсель Әхмәтҗанов [Marselʹ Äxmätcanow], “Каләм изгегә тартыр [Qäläm izgegä tartır]”, in Фәнни экспедицияләр хәзинәсеннән милли-мәдәни мирасыбыз: Чүпрәле [Fänni ekspeditsiyälär xäzinäsennän milli-mädäni mirasıbız: Çüpräle]‎[1], →ISBN, page 9:
      Халкыбыз тарафыннан мең ел дәвамында кулланылып килгән гарәп язуы күп гасырлык тарихында сәнгать осталары тудырган.
      Xalqıbız tarafınnan meñ yıl däwamında qullanılıp kilgän ğäräp yazuwı küp ğasırlıq tarixında sänğät ostaları tudırğan.
      (please add an English translation of this quotation)
    • 2016, Алла Сальникова (Alla Salʹniqowa) / Алла Сальникова (Alla Salʹnikova), Диләрә Галиуллина (Dilärä Ğäliyullina) / Диляра Галиуллина (Diljara Galiullina), Татар «Әлифба»сы: үткәне һәм бүгенгесе (Tatar «Älifba»sı: ütkäne häm bügengese) / Татарская «Алифба»: история и современность (Tatarskaja «Alifba»: istorija i sovremennostʹ), page 132:
      Белемне гарәп графикасында үзләштергән буын кешеләре көнкүрештә шул язуны бик озак, хәтта гомер буена кулланган. [] гарәп графикасы татар халкының язу һәм мәдәнияте тарихында зур урын тоткан, һәм аны тамырдан юкка чыгару җиңел булмаган.
      Belemne ğäräp grafiqasında üzläştergän buwın keşeläre könküreştä şul yazunı bik ozaq, xätta ğömer buyına qullanğan. [] ğäräp grafiqası tatar xalqınıñ yazu häm mädäniyäte tarixında zur urın totqan, häm anı tamırdan yuqqa çığaru ciñel bulmağan.
      (please add an English translation of this quotation)

Declension

Declension of гарәп
singular plural
nominative гарәп (ğäräp) гарәпләр (ğäräplär)
genitive гарәпнең (ğäräpneñ) гарәпләрнең (ğäräplärneñ)
definite accusative гарәпне (ğäräpne) гарәпләрне (ğäräplärne)
dative гарәпкә (ğäräpkä) гарәпләргә (ğäräplärgä)
locative гарәптә (ğäräptä) гарәпләрдә (ğäräplärdä)
ablative гарәптән (ğäräptän) гарәпләрдән (ğäräplärdän)
Possessive forms of гарәп
nominative
singular plural
минем (my) гарәбем (ğäräbem) гарәпләрем (ğäräplärem)
синең (your) гарәбең (ğäräbeñ) гарәпләрең (ğäräpläreñ)
аның (his/her/it) гарәбе (ğäräbe) гарәпләре (ğäräpläre)
безнең (our) гарәбебез (ğäräbebez) гарәпләребез (ğäräplärebez)
сезнең (your) гарәбегез (ğäräbegez) гарәпләрегез (ğäräpläregez)
аларның (their) гарәбе (ğäräbe) гарәпләре (ğäräpläre)
genitive
singular plural
минем (my) гарәбемнең (ğäräbemneñ) гарәпләремнең (ğäräpläremneñ)
синең (your) гарәбеңнең (ğäräbeñneñ) гарәпләреңнең (ğäräpläreñneñ)
аның (his/her/it) гарәбенең (ğäräbeneñ) гарәпләренең (ğäräpläreneñ)
безнең (our) гарәбебезнең (ğäräbebezneñ) гарәпләребезнең (ğäräplärebezneñ)
сезнең (your) гарәбегезнең (ğäräbegezneñ) гарәпләрегезнең (ğäräpläregezneñ)
аларның (their) гарәбенең (ğäräbeneñ) гарәпләренең (ğäräpläreneñ)
definite accusative
singular plural
минем (my) гарәбемне (ğäräbemne) гарәпләремне (ğäräpläremne)
синең (your) гарәбеңне (ğäräbeñne) гарәпләреңне (ğäräpläreñne)
аның (his/her/it) гарәбен (ğäräben) гарәпләрен (ğäräplären)
безнең (our) гарәбебезне (ğäräbebezne) гарәпләребезне (ğäräplärebezne)
сезнең (your) гарәбегезне (ğäräbegezne) гарәпләрегезне (ğäräpläregezne)
аларның (their) гарәбен (ğäräben) гарәпләрен (ğäräplären)
dative
singular plural
минем (my) гарәбемгә (ğäräbemgä) гарәпләремгә (ğäräpläremgä)
синең (your) гарәбеңгә (ğäräbeñgä) гарәпләреңгә (ğäräpläreñgä)
аның (his/her/it) гарәбенә (ğäräbenä) гарәпләренә (ğäräplärenä)
безнең (our) гарәбебезгә (ğäräbebezgä) гарәпләребезгә (ğäräplärebezgä)
сезнең (your) гарәбегезгә (ğäräbegezgä) гарәпләрегезгә (ğäräpläregezgä)
аларның (their) гарәбенә (ğäräbenä) гарәпләренә (ğäräplärenä)
locative
singular plural
минем (my) гарәбемдә (ğäräbemdä) гарәпләремдә (ğäräpläremdä)
синең (your) гарәбеңдә (ğäräbeñdä) гарәпләреңдә (ğäräpläreñdä)
аның (his/her/it) гарәбендә (ğäräbendä) гарәпләрендә (ğäräplärendä)
безнең (our) гарәбебездә (ğäräbebezdä) гарәпләребездә (ğäräplärebezdä)
сезнең (your) гарәбегездә (ğäräbegezdä) гарәпләрегездә (ğäräpläregezdä)
аларның (their) гарәбендә (ğäräbendä) гарәпләрендә (ğäräplärendä)
ablative
singular plural
минем (my) гарәбемнән (ğäräbemnän) гарәпләремнән (ğäräpläremnän)
синең (your) гарәбеңнән (ğäräbeñnän) гарәпләреңнән (ğäräpläreñnän)
аның (his/her/it) гарәбеннән (ğäräbennän) гарәпләреннән (ğäräplärennän)
безнең (our) гарәбебездән (ğäräbebezdän) гарәпләребездән (ğäräplärebezdän)
сезнең (your) гарәбегездән (ğäräbegezdän) гарәпләрегездән (ğäräpläregezdän)
аларның (their) гарәбеннән (ğäräbennän) гарәпләреннән (ğäräplärennän)

Derived terms

  • гарәпчә (ğäräpçä, adverb/adjective/noun), гарәп теле (ğäräp tele, Arabic (language), noun)