ацэньваць

From ацані́ць (acanícʹ) +‎ -ваць (-vacʹ). Cognate with Ukrainian оці́нювати (ocínjuvaty), Russian оце́нивать (océnivatʹ).

• IPA^(key): [aˈt͡sɛnʲvat͡sʲ]
• Hyphenation: ацэ‧ньваць, ацэнь‧ваць

ацэ́ньваць • (acénʹvacʹ) impf (perfective ацані́ць)

1. to appraise, to assess, to price (to determine the price or value of)
   • 1929, Васіль Гарбацэвіч, “Песні нашых дзён”, in Чырвоныя кветкі Беларусі : П'есы, Minsk: Мастацкая літаратура, published 1983, Карціна другая:

     З сённяшняга дня пачнуць ацэньваць маёмасць.

     Z sjónnjašnjaha dnja pačnucʹ acenʹvacʹ majómascʹ.

     Starting today, the property will be appraised.

   • 1962, Уладзімір Караткевіч, “З любоўю да чалавека (рэцэнзія на кнігу А. Наўроцкага «Неба ўсміхаецца маланкаю»)”, in Збор твораў: У 8 т., volume 2, Minsk: Мастацкая літаратура, published 1991, page 324:

     Нельга, каб выбухнула вайна, нельга ацэньваць грашыма жыццё, нельга, каб панавала сытае свінства, нельга, каб дзяўчына з Хірасімы згарэла ад болю, нельга, каб ажыў фашызм, нельга, каб загінула ад вадародных ураганаў нясцерпна родная ў сусвеце калыска жыцця, жамчужына Розуму — Зямля.

     Njelʹha, kab vybuxnula vajna, njelʹha acenʹvacʹ hrašyma žyccjó, njelʹha, kab panavala sytaje svinstva, njelʹha, kab dzjawčyna z Xirasimy zharela ad bólju, njelʹha, kab ažyw fašyzm, njelʹha, kab zahinula ad vadaródnyx urahanaw njascjerpna ródnaja w susvjecje kalyska žyccja, žamčužyna Rózumu — Zjamlja.

     The war must not start, life must not be priced in money, fed-up piggishness must not prevail, the girl from Hiroshima must not burn in pain, the fascism must not come back, and the insufferably dear cradle of life, the pearl of Intelligence, Earth, must not die from the hydrogen hurricanes.

   • 2018 July 27, Ігар Карней, “Рэжысэр Туровіч абскардзіў арышт і 10 пратаколаў за Курапаты. Атрымаў адказы. ФОТА”, in Радыё Свабода‎^[1], archived from the original on 28 July 2018:

     Як кажа рэжысэр, за 12 рублёў можна пад’есьці нават у рэстарацыі, ацэньваць у такую суму турэмную баланду – гэта занадта.

     Jak kaža režyser, za 12 rubljów móžna padʺjesʹci navat u restaracyi, acenʹvacʹ u takuju sumu turemnuju balandu – heta zanadta.

     According to the director, for 12 one could fill up even in a restaurant; pricing the prison gruel in such sum is too much.

2. to grade, to rate, to score (to assign a score to)
   • 2016 October 15, Марыя Кузьміч, “Калі адказнасць за навучанне вучань бярэ на сябе”, in Настаўніцкая газета‎^[2], archived from the original on 9 December 2022:

     Ацэньваючы любую пісьмовую работу, імкнуся даць падрабязны яе аналіз.

     Acenʹvajučy ljubuju pisʹmóvuju rabótu, imknusja dacʹ padrabjazny jaje analiz.

     When grading any written work, I strive to provide its detailed analysis.

   • 2018 October 31, Іна Студзінская, “ЦТ зноў рэфармуюць. Чаму гэта не падабаецца настаўнікам”, in Радыё Свабода‎^[3], archived from the original on 3 November 2018:

     У 2019 годзе вынікі ЦТ будуць ацэньваць на новай сыстэме.

     [У 2019 го́дзе вы́нікі ЦТ бу́дуць ацэ́ньваць па но́вай сістэ́ме.]

     U 2019 hódzje výniki CT búducʹ acénʹvacʹ pa nóvaj sistémje.

     In 2019, the results of the C[entralised] T[esting] will be graded according to a new system.

   • 2025, “«Выток» скарыў усіх: хто стаў пераможцам конкурсу барнага майстэрства Lidskae BeerMaster 2025”, in Lidskae.by‎^[4], archived from the original on 20 June 2025:

     Эфектны перформанс і высокі прафесійны ўзровень – тое, што аднагалосна адзначылі сябры экспертнага журы. На ўсіх этапах яны ацэньвалі крэатыўнасць назвы і канцэпцыі, арыгінальнасць падачы, смак напою і інтэграцыю брэнда.

     Efjektny pjerfórmans i vysóki prafjesijny wzróvjenʹ – tóje, što adnahalósna adznačyli sjabry ekspjertnaha žury. Na wsix etapax jany acenʹvali kreatywnascʹ nazvy i kancepcyi, aryhinalʹnascʹ padačy, smak napóju i intehracyju brenda.

     Spectacular performance art and high professional level was unanimously noted by the members of the expert jury. At all the phases, they rated the creativity of the name and the concept, effectiveness of presentation, taste of the drink and the brand integration.

3. to estimate (to roughly calculate or determine)

   ацэ́ньваць шко́ду ― acénʹvacʹ škódu ― estimate damage

   • 1931, Савелій Рубашоў, Сьмяротнасьць пры хірургічных захворваньнях і змаганьне з ёю, Minsk: Дзяржаўнае выдавецтва Беларусі, Экпраўсектар, Пашкоджаньні грудзей, page 48:

     Думаю, што агульную сьмяротнасьць пры параненьнях сэрца трэба лічыць да 80 проц., сьмяротнасьць-жа опэраваных выпадкаў трэба ацэньваць у 50 проц.

     [Ду́маю, што агу́льную смяро́тнасць пры пара́неннях сэ́рца трэба лічы́ць да 80 працэ́нтаў, смяро́тнасць жа аперав́ных вы́падкаў трэ́ба ацэ́ньваць у 50 працэ́нтаў.]

     Dúmaju, što ahúlʹnuju smjarótnascʹ pry paránjennjax sérca treba ličýcʹ da 80 pracéntaw, smjarótnascʹ ža apjerav́nyx výpadkaw tréba acénʹvacʹ u 50 pracéntaw.

     I believe the general mortality from heart wounds should be given at 80 percent, and the mortality of the operated cases can be estimated as 50 percent.

   • 2025 May 23, “МЗС Беларусі адрэагавала на нямецкія танкі ля граніц краіны”, in Belta‎^[5], archived from the original on 1 June 2025:

     У Вільнюсе ўжо сёння ацэньваюць такія расходы ў межах $1,1 млрд.

     U Vilʹnjusje wžo sjónnja acenʹvajucʹ takija rasxódy w mježax $1,1 mlrd.

     In Vilnius, such expenditures are already estimated within the range of $1.1 billion nowadays.

   • 2023 August 26, Раман Шавель, “Кіраўнік МЗС Польшчы: Вывад вагнэраўцаў з Беларусі не зменшыць небяспекі на мяжы”, in Belsat‎^[6], archived from the original on 14 October 2025:

     Таксама польскі міністр адзначыў, што цяжка ацэньваць аб’ёмы ядравай зброі, якая будзе размешчаная на тэрыторыі нашай краіны.

     Taksama pólʹski ministr adznačyw, što cjažka acenʹvacʹ abʺjómy jadravaj zbrói, jakaja budzje razmješčanaja na terytóryi našaj krainy.

     The Polish minister also remarked that it’s hard to estimate the amounts of the nuclear weapons to be situated on the territory of our country.

4. to evaluate, to judge, to deem, to consider, to see, to weigh up (to draw a conclusion or form an opinion from examining)

   ацэ́ньваць сітуа́цыю ― acénʹvacʹ situácyju ― to assess the situation

   • 1958, Мікалай Алексютовіч, “Светапогляд Скарыны”, in Скарына. Яго дзейнасць і светапогляд, Minsk: Выдавецтва Акадэміі навук БССР, page 77:

     Класікі марксізма-ленінізма ацэньвалі філасофію прадстаўнікоў гуманізму як важны этап у развіцці дамарксісцкай філасофскай думкі, звязаны з барацьбой супраць тэалогіі і схаластыкі, з узнікненнем рада прагрэсіўных ідэй.

     Klasiki marksizma-ljeninizma acenʹvali filasófiju pradstawników humanizmu jak važny etap u razvicci damarksisckaj filasófskaj dumki, zvjazany z baracʹbój supracʹ tealóhii i sxalastyki, z uzniknjennjem rada prahresiwnyx idej.

     Classics of Marxism-Leninism considered the philosophy of the representatives of the humanism as an important step in the development of the pre-Marxist thought, related to the fight against theology and scholasticism, to the appearance of the progressive ideas.

   • 1964 November 21, “Дагматычная канстытуцыя пра Касцёл «Lumen Gentium»”, in Vatican.va‎^[7], archived from the original on 29 June 2009:

     Апошнія ж, падтрыманыя досведам свецкіх, могуць больш выразна і адпаведна ацэньваць як духоўныя, так і часовыя справы, каб увесь Касцёл, умацаваны ўсімі сваімі членамі, больш паспяхова выконваў сваю місію для жыцця свету.

     Apóšnija ž, padtrymanyja dósvjedam svjeckix, móhucʹ bolʹš vyrazna i adpavjedna acenʹvacʹ jak duxównyja, tak i časóvyja spravy, kab uvjesʹ Kascjól, umacavany wsimi svaimi čljenami, bolʹš paspjaxóva vykónvaw svaju misiju dlja žyccja svjetu.

     [original: Hi vero, laicorum experientia adiuti, tam in rebus spiritualibus quam in temporalibus, distinctius et aptius iudicare valent, ita ut tota Ecclesia, ab omnibus membris suis roborata, suam pro mundi vita missionem efficacius compleat.]

     And the latter, supported by the experience of the laity, can more clearly and more adequately judge both spiritual and temporal matters, so that the whole Church, strengthened by all its members, may more effectively fulfill is mission for the life of the world.

   • 2019 September 10, “Пра што пісала «Браслаўская звязда» 25 гадоў таму назад (верасень 1994-га)”, in Браслаўская звязда‎^[8], archived from the original on 19 September 2021:

     Жыхары раёна цікавіліся, як С. С. Шушкевіч ацэньвае дзейнасць цяперашняга парламента і сваю работу на пасадзе Старшыні Вярхоўнага Савета, чаму падпісваў дагавор у Віскулях, па якім шляху бачыць выйсце з крызісу.

     Žyxary rajóna cikavilisja, jak S. S. Šuškjevič acenʹvaje dzjejnascʹ cjapjerašnjaha parlamjenta i svaju rabótu na pasadzje Staršyni Vjarxównaha Savjeta, čamu padpisvaw dahavór u Viskuljax, pa jakim šljaxu bačycʹ vyjscje z kryzisu.

     The inhabitants of the rayon wanted to know how S. S. Šuškievič sees the work of the current Parliament and his own work as the Supreme Soviet, why he signed the agreement in Viskuli, what way out of the crisis he sees.

   • 2025 September 24, Тэса Анэйда, “МУС Польшчы ўдакладніў правілы выкарыстання дакументаў часу БССР/СССР”, in Belsat‎^[9], archived from the original on 14 October 2025:

     «Беларускія дакументы мусяць ацэньвацца гэтак жа, як і раней, і апастыль не мусіць запытвацца ў кожным выпадку (кіраўнік ЗАГСу мусіць ацэньваць пададзены яму дакумент у кантэксце выкананай працэдуры)», – адзначылі тады ў МУС.

     “Bjelaruskija dakumjenty musjacʹ acenʹvacca hetak ža, jak i ranjej, i apastylʹ nje musicʹ zapytvacca w kóžnym vypadku (kirawnik ZAHSu musicʹ acenʹvacʹ padadzjeny jamu dakumjent u kantekscje vykananaj pracedury)”, – adznačyli tady w MUS.

     “Belarusian documents must be evaluated in the same way as previously, and the apostille must not be requested in each case (the head of the civil registry office must evaluate each document given to them in the context of the procedure executed)”, remarked in the Ministry of the Internal Affairs back then.

5. to comment on (to express a certain assessment or opinion about)
   • 2001 June 4, Валянцін Акудовіч, “Бяз нас”, in Naša niva‎^[10], number 23 (232), archived from the original on 8 January 2023:

     Як шараговы валанцёр, я, мусіць, не павінен сунуцца не ў сваю справу, гэта значыць аналізаваць і тым больш публічна ацэньваць тэорыю і практыку тых, з кім дабрахоць рушыў ужо больш як дзесяць гадоў таму.

     Jak šarahóvy valancjór, ja, musicʹ, nje pavinjen sunucca nje w svaju spravu, heta značycʹ analizavacʹ i tym bolʹš publična acenʹvacʹ teóryju i praktyku tyx, z kim dabraxócʹ rušyw užó bolʹš jak dzjesjacʹ hadów tamu.

     As a common volunteer, I probably should not get into others’ work, that is, publicly analyse and, even more so, publicly comment on the theory and practice of these, with whom I have voluntarily set off ten years ago.

   • 2009 November 23, Тадэвуш Кандрусевіч, “Пастырскае пасланне арцыбіскупа Тадэвуша Кандрусевіча на Адвэнт 2009 года”, in Catholic.by‎^[11], archived from the original on 18 April 2020:

     Яго ўжо не дасягае рэха мінулага часу, які ён ацэньвае адным словам: старое!

     Jahó wžo nje dasjahaje rexa minulaha času, jaki jon acenʹvaje adnym slóvam: staróje!

     He is no longer reached by the echo of the past time, which he describes with one word: old!

   • 2014, Навум Гальпяровіч, “Яе голас”, in Літаратура і мастацтва‎^[12], number 48 (4797), →ISSN, page 10:

     Разумею, наколькі складана гаварыць пра паэзію, наколькі няпроста ацэньваць словамі той няўлоўны матыў нечай душы, які гучыць у прасторы і напаўняе ўдзячнай пяшчотай [...]

     Razumjeju, nakólʹki skladana havarycʹ pra paeziju, nakólʹki njaprósta acenʹvacʹ slóvami toj njawlówny matyw nječaj dušy, jaki hučycʹ u prastóry i napawnjaje wdzjačnaj pjaščótaj [...]

     I understand how complicated it is to speak about poetry, how hard it is to comment with words about that elusive motive of someone’s soul that sounds in space and fills [us] with grateful kindness [...]

• “ацэньваць” in Belarusian–Russian dictionaries and Belarusian dictionaries at slounik.org
• "ацэньваць" in Kandrat Krapiva's Explanatory Dictionary of the Belarusian Language (1977-1984) at Verbum