χρύσεος
Ancient Greek
Alternative forms
- χρῡ́σειος (khrū́seios) — Attic, Epic, Ionic, Koine
- χρῡσοῦς (khrūsoûs) — Attic, contracted
- χρῡ́σῐος (khrū́sĭos) — Aeolic
Etymology
From χρῡσός (khrūsós, “gold”) + -εος (-eos).
Pronunciation
- (5th BCE Attic) IPA(key): /kʰry̌ː.se.os/
- (1st CE Egyptian) IPA(key): /ˈkʰry.se.os/
- (4th CE Koine) IPA(key): /ˈxry.se.os/
- (10th CE Byzantine) IPA(key): /ˈxry.se.os/
- (15th CE Constantinopolitan) IPA(key): /ˈxri.se.os/
(occasionally in Lyric):
- (5th BCE Attic) IPA(key): /kʰrý.se.os/
- (1st CE Egyptian) IPA(key): /ˈkʰry.se.os/
- (4th CE Koine) IPA(key): /ˈxry.se.os/
- (10th CE Byzantine) IPA(key): /ˈxry.se.os/
- (15th CE Constantinopolitan) IPA(key): /ˈxri.se.os/
Adjective
χρῡ́σεος • (khrū́seos) m (feminine χρυσέᾱ or χρῡσέη or χρῡ́σεος, neuter χρῡ́σεον); first/second declension (Attic, Epic, Ionic, Laconian)
Declension
| Number | Singular | Dual | Plural | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Case/Gender | Masculine | Feminine | Neuter | Masculine | Feminine | Neuter | Masculine | Feminine | Neuter | |||||
| Nominative | χρῡ́σεος khrū́seos |
χρῡσέᾱ khrūséā |
χρῡ́σεον khrū́seon |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡσέᾱ khrūséā |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡ́σεοι khrū́seoi |
χρῡ́σεαι khrū́seai |
χρῡ́σεᾰ khrū́seă | |||||
| Genitive | χρῡσέου khrūséou |
χρῡσέᾱς khrūséās |
χρῡσέου khrūséou |
χρῡσέοιν khrūséoin |
χρῡσέαιν khrūséain |
χρῡσέοιν khrūséoin |
χρῡσέων khrūséōn |
χρῡσέων khrūséōn |
χρῡσέων khrūséōn | |||||
| Dative | χρῡσέῳ khrūséōi |
χρῡσέᾳ khrūséāi |
χρῡσέῳ khrūséōi |
χρῡσέοιν khrūséoin |
χρῡσέαιν khrūséain |
χρῡσέοιν khrūséoin |
χρῡσέοις khrūséois |
χρῡσέαις khrūséais |
χρῡσέοις khrūséois | |||||
| Accusative | χρῡ́σεον khrū́seon |
χρῡσέᾱν khrūséān |
χρῡ́σεον khrū́seon |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡσέᾱ khrūséā |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡσέους khrūséous |
χρῡσέᾱς khrūséās |
χρῡ́σεᾰ khrū́seă | |||||
| Vocative | χρῡ́σεε khrū́see |
χρῡσέᾱ khrūséā |
χρῡ́σεον khrū́seon |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡσέᾱ khrūséā |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡ́σεοι khrū́seoi |
χρῡ́σεαι khrū́seai |
χρῡ́σεᾰ khrū́seă | |||||
| Derived forms | Adverb | Comparative | Superlative | |||||||||||
| χρῡσέως khrūséōs |
χρῡσεώτερος khrūseṓteros |
χρῡσεώτᾰτος khrūseṓtătos | ||||||||||||
| Notes: |
| |||||||||||||
| Number | Singular | Dual | Plural | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Case/Gender | Masculine | Feminine | Neuter | Masculine | Feminine | Neuter | Masculine | Feminine | Neuter | |||||
| Nominative | χρῡ́σεος khrū́seos |
χρῡσέη khrūséē |
χρῡ́σεον khrū́seon |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡσέᾱ khrūséā |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡ́σεοι khrū́seoi |
χρῡ́σεαι khrū́seai |
χρῡ́σεᾰ khrū́seă | |||||
| Genitive | χρῡσέοιο χρῡσέοο χρῡσέου khrūséoio khrūséoo khrūséou |
χρῡσέης khrūséēs |
χρῡσέοιο χρῡσέοο χρῡσέου khrūséoio khrūséoo khrūséou |
χρῡσέοιῐ̈ν khrūséoiĭ̈n |
χρῡσέαιῐ̈ν khrūséaiĭ̈n |
χρῡσέοιῐ̈ν khrūséoiĭ̈n |
χρῡσέων khrūséōn |
χρῡσεᾱ́ων χρῡσεέων χρῡσεῶν khrūseā́ōn khrūseéōn khrūseôn |
χρῡσέων khrūséōn | |||||
| Dative | χρῡσέῳ khrūséōi |
χρῡσέῃ khrūséēi |
χρῡσέῳ khrūséōi |
χρῡσέοιῐ̈ν khrūséoiĭ̈n |
χρῡσέαιῐ̈ν khrūséaiĭ̈n |
χρῡσέοιῐ̈ν khrūséoiĭ̈n |
χρῡσέοισῐ χρῡσέοισῐν χρῡσέοις khrūséoisĭ(n) khrūséois |
χρῡσέῃσῐ χρῡσέῃσῐν χρῡσέῃς χρῡσέαις khrūséēisĭ(n) khrūséēis khrūséais |
χρῡσέοισῐ χρῡσέοισῐν χρῡσέοις khrūséoisĭ(n) khrūséois | |||||
| Accusative | χρῡ́σεον khrū́seon |
χρῡσέην khrūséēn |
χρῡ́σεον khrū́seon |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡσέᾱ khrūséā |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡσέους khrūséous |
χρῡσέᾱς khrūséās |
χρῡ́σεᾰ khrū́seă | |||||
| Vocative | χρῡ́σεε khrū́see |
χρῡσέη khrūséē |
χρῡ́σεον khrū́seon |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡσέᾱ khrūséā |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡ́σεοι khrū́seoi |
χρῡ́σεαι khrū́seai |
χρῡ́σεᾰ khrū́seă | |||||
| Derived forms | Adverb | Comparative | Superlative | |||||||||||
| χρῡσέως khrūséōs |
χρῡσεώτερος khrūseṓteros |
χρῡσεώτᾰτος khrūseṓtătos | ||||||||||||
| Notes: |
| |||||||||||||
| Number | Singular | Dual | Plural | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Case/Gender | Masculine | Feminine | Neuter | Masculine | Feminine | Neuter | Masculine | Feminine | Neuter | |||||
| Nominative | χρῡ́σεος khrū́seos |
χρῡσέη khrūséē |
χρῡ́σεον khrū́seon |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡσέᾱ khrūséā |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡ́σεοι khrū́seoi |
χρῡ́σεαι khrū́seai |
χρῡ́σεᾰ khrū́seă | |||||
| Genitive | χρῡσέου khrūséou |
χρῡσέης khrūséēs |
χρῡσέου khrūséou |
χρῡσέοιν khrūséoin |
χρῡσέαιν khrūséain |
χρῡσέοιν khrūséoin |
χρῡσέων khrūséōn |
χρῡσεέων χρῡσεῶν khrūseéōn khrūseôn |
χρῡσέων khrūséōn | |||||
| Dative | χρῡσέῳ khrūséōi |
χρῡσέῃ khrūséēi |
χρῡσέῳ khrūséōi |
χρῡσέοιν khrūséoin |
χρῡσέαιν khrūséain |
χρῡσέοιν khrūséoin |
χρῡσέοισῐ χρῡσέοισῐν khrūséoisĭ(n) |
χρῡσέῃσῐ χρῡσέῃσῐν khrūséēisĭ(n) |
χρῡσέοισῐ χρῡσέοισῐν khrūséoisĭ(n) | |||||
| Accusative | χρῡ́σεον khrū́seon |
χρῡσέην khrūséēn |
χρῡ́σεον khrū́seon |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡσέᾱ khrūséā |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡσέους khrūséous |
χρῡσέᾱς khrūséās |
χρῡ́σεᾰ khrū́seă | |||||
| Vocative | χρῡ́σεε khrū́see |
χρῡσέη khrūséē |
χρῡ́σεον khrū́seon |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡσέᾱ khrūséā |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡ́σεοι khrū́seoi |
χρῡ́σεαι khrū́seai |
χρῡ́σεᾰ khrū́seă | |||||
| Derived forms | Adverb | Comparative | Superlative | |||||||||||
| χρῡσέως khrūséōs |
χρῡσεώτερος khrūseṓteros |
χρῡσεώτᾰτος khrūseṓtătos | ||||||||||||
| Notes: |
| |||||||||||||
| Number | Singular | Dual | Plural | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Case/Gender | Masculine | Feminine | Neuter | Masculine | Feminine | Neuter | Masculine | Feminine | Neuter | |||||
| Nominative | χρῡ̆́σεος khrū̆́seos |
χρῡ̆σέᾱ khrū̆séā |
χρῡ̆́σεον khrū̆́seon |
χρῡ̆σέω khrū̆séō |
χρῡ̆σέᾱ khrū̆séā |
χρῡ̆σέω khrū̆séō |
χρῡ̆́σεοι khrū̆́seoi |
χρῡ̆́σεαι khrū̆́seai |
χρῡ̆́σεᾰ khrū̆́seă | |||||
| Genitive | χρῡ̆σέου khrū̆séou |
χρῡ̆σέᾱς khrū̆séās |
χρῡ̆σέου khrū̆séou |
χρῡ̆σέοιν khrū̆séoin |
χρῡ̆σέαιν khrū̆séain |
χρῡ̆σέοιν khrū̆séoin |
χρῡ̆σέων khrū̆séōn |
χρῡ̆σεᾱ́ων χρῡ̆σεᾶν khrū̆seā́ōn khrū̆seân |
χρῡ̆σέων khrū̆séōn | |||||
| Dative | χρῡ̆σέῳ khrū̆séōi |
χρῡ̆σέᾳ khrū̆séāi |
χρῡ̆σέῳ khrū̆séōi |
χρῡ̆σέοιν khrū̆séoin |
χρῡ̆σέαιν khrū̆séain |
χρῡ̆σέοιν khrū̆séoin |
χρῡ̆σέοις khrū̆séois |
χρῡ̆σέαις χρῡ̆σέαισῐ χρῡ̆σέαισῐν khrū̆séais khrū̆séaisĭ(n) |
χρῡ̆σέοις khrū̆séois | |||||
| Accusative | χρῡ̆́σεον khrū̆́seon |
χρῡ̆σέᾱν khrū̆séān |
χρῡ̆́σεον khrū̆́seon |
χρῡ̆σέω khrū̆séō |
χρῡ̆σέᾱ khrū̆séā |
χρῡ̆σέω khrū̆séō |
χρῡ̆σέους khrū̆séous |
χρῡ̆σέᾱ̆ς khrū̆séā̆s |
χρῡ̆́σεᾰ khrū̆́seă | |||||
| Vocative | χρῡ̆́σεε khrū̆́see |
χρῡ̆σέᾱ khrū̆séā |
χρῡ̆́σεον khrū̆́seon |
χρῡ̆σέω khrū̆séō |
χρῡ̆σέᾱ khrū̆séā |
χρῡ̆σέω khrū̆séō |
χρῡ̆́σεοι khrū̆́seoi |
χρῡ̆́σεαι khrū̆́seai |
χρῡ̆́σεᾰ khrū̆́seă | |||||
| Derived forms | Adverb | Comparative | Superlative | |||||||||||
| χρῡ̆σέως khrū̆séōs |
χρῡ̆σεώτερος khrū̆seṓteros |
χρῡ̆σεώτᾰτος khrū̆seṓtătos | ||||||||||||
| Notes: |
| |||||||||||||
| Number | Singular | Dual | Plural | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Case/Gender | Masculine | Feminine | Neuter | Masculine | Feminine | Neuter | Masculine | Feminine | Neuter | |||||
| Nominative | χρῡ́σεος khrū́seos |
χρῡσέᾱ χρῡ́σεος khrūséā khrū́seos |
χρῡ́σεον khrū́seon |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡσέᾱ χρῡσέω khrūséā khrūséō |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡ́σεοι khrū́seoi |
χρῡ́σεαι χρῡ́σεοι khrū́seai khrū́seoi |
χρῡ́σεᾰ khrū́seă | |||||
| Genitive | χρῡσέου khrūséou |
χρῡσέᾱς χρῡσέου khrūséās khrūséou |
χρῡσέου khrūséou |
χρῡσέοιν khrūséoin |
χρῡσέαιν χρῡσέοιν khrūséain khrūséoin |
χρῡσέοιν khrūséoin |
χρῡσέων khrūséōn |
χρῡσέων khrūséōn |
χρῡσέων khrūséōn | |||||
| Dative | χρῡσέῳ khrūséōi |
χρῡσέᾳ χρῡσέῳ khrūséāi khrūséōi |
χρῡσέῳ khrūséōi |
χρῡσέοιν khrūséoin |
χρῡσέαιν χρῡσέοιν khrūséain khrūséoin |
χρῡσέοιν khrūséoin |
χρῡσέοις khrūséois |
χρῡσέαις χρῡσέοις khrūséais khrūséois |
χρῡσέοις khrūséois | |||||
| Accusative | χρῡ́σεον khrū́seon |
χρῡσέᾱν χρῡ́σεον khrūséān khrū́seon |
χρῡ́σεον khrū́seon |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡσέᾱ χρῡσέω khrūséā khrūséō |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡσέους khrūséous |
χρῡσέᾱς χρῡσέους khrūséās khrūséous |
χρῡ́σεᾰ khrū́seă | |||||
| Vocative | χρῡ́σεε khrū́see |
χρῡσέᾱ χρῡ́σεε khrūséā khrū́see |
χρῡ́σεον khrū́seon |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡσέᾱ χρῡσέω khrūséā khrūséō |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡ́σεοι khrū́seoi |
χρῡ́σεαι χρῡ́σεοι khrū́seai khrū́seoi |
χρῡ́σεᾰ khrū́seă | |||||
| Derived forms | Adverb | Comparative | Superlative | |||||||||||
| χρῡσέως khrūséōs |
χρῡσεώτερος khrūseṓteros |
χρῡσεώτᾰτος khrūseṓtătos | ||||||||||||
| Notes: |
| |||||||||||||
| Number | Singular | Dual | Plural | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Case/Gender | Masculine | Feminine | Neuter | Masculine | Feminine | Neuter | Masculine | Feminine | Neuter | |||||
| Nominative | χρῡ́σεος khrū́seos |
χρῡσέᾱ khrūséā |
χρῡ́σεον khrū́seon |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡσέᾱ khrūséā |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡ́σεοι khrū́seoi |
χρῡ́σεαι khrū́seai |
χρῡ́σεᾰ khrū́seă | |||||
| Genitive | χρῡσέω khrūséō |
χρῡσέᾱς khrūséās |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡσέοιν khrūséoin |
χρῡσέαιν khrūséain |
χρῡσέοιν khrūséoin |
χρῡσέων khrūséōn |
χρῡσεᾶν khrūseân |
χρῡσέων khrūséōn | |||||
| Dative | χρῡσέῳ khrūséōi |
χρῡσέᾳ khrūséāi |
χρῡσέῳ khrūséōi |
χρῡσέοιν khrūséoin |
χρῡσέαιν khrūséain |
χρῡσέοιν khrūséoin |
χρῡσέοις khrūséois |
χρῡσέαις khrūséais |
χρῡσέοις khrūséois | |||||
| Accusative | χρῡ́σεον khrū́seon |
χρῡσέᾱν khrūséān |
χρῡ́σεον khrū́seon |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡσέᾱ khrūséā |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡσέως khrūséōs |
χρῡσέᾱς khrūséās |
χρῡσέως khrūséōs | |||||
| Vocative | χρῡ́σεε khrū́see |
χρῡσέᾱ khrūséā |
χρῡ́σεον khrū́seon |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡσέᾱ khrūséā |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡ́σεοι khrū́seoi |
χρῡ́σεαι khrū́seai |
χρῡ́σεᾰ khrū́seă | |||||
| Derived forms | Adverb | Comparative | Superlative | |||||||||||
| χρῡσέως khrūséōs |
χρῡσεώτερος khrūseṓteros |
χρῡσεώτᾰτος khrūseṓtătos | ||||||||||||
| Notes: |
| |||||||||||||
Derived terms
- χρῡ́σεᾰ μέτᾰλλᾰ (khrū́seă métăllă)
- χρῡ́σεον (khrū́seon)
Descendants
- Latin: chrȳseus
Noun
χρῡ́σεος • (khrū́seos) m (genitive χρῡσέου); second declension
- synonym of στᾰτήρ (stătḗr, “stater”, a type of coin)
- ante 177 CE, Pollux, Onomasticon 9.53
- (Koine, literary, ironic) genius; bright spark (referring to one who has made a silly mistake)
- […] ἐγὼ δὲ ὁ χρυσοῦς ἐπιλαθόμενος […] ― […] egṑ dè ho khrusoûs epilathómenos […] ― […] but I, the genius that I am, forgot […]
Declension
| Case / # | Singular | Dual | Plural | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | ὁ χρῡ́σεος ho khrū́seos |
τὼ χρῡσέω tṑ khrūséō |
οἱ χρῡ́σεοι hoi khrū́seoi | ||||||||||
| Genitive | τοῦ χρῡσέου toû khrūséou |
τοῖν χρῡσέοιν toîn khrūséoin |
τῶν χρῡσέων tôn khrūséōn | ||||||||||
| Dative | τῷ χρῡσέῳ tōî khrūséōi |
τοῖν χρῡσέοιν toîn khrūséoin |
τοῖς χρῡσέοις toîs khrūséois | ||||||||||
| Accusative | τὸν χρῡ́σεον tòn khrū́seon |
τὼ χρῡσέω tṑ khrūséō |
τοὺς χρῡσέους toùs khrūséous | ||||||||||
| Vocative | χρῡ́σεε khrū́see |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡ́σεοι khrū́seoi | ||||||||||
| Notes: |
| ||||||||||||
| Case / # | Singular | Dual | Plural | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | ὁ χρῡ́σεος ho khrū́seos |
τὼ χρῡσέω tṑ khrūséō |
οἱ χρῡ́σεοι hoi khrū́seoi | ||||||||||
| Genitive | τοῦ χρῡσέου toû khrūséou |
τοῖν χρῡσέοιν toîn khrūséoin |
τῶν χρῡσέων tôn khrūséōn | ||||||||||
| Dative | τῷ χρῡσέῳ tōî khrūséōi |
τοῖν χρῡσέοιν toîn khrūséoin |
τοῖσῐ / τοῖσῐν χρῡσέοισῐ / χρῡσέοισῐν toîsĭ(n) khrūséoisĭ(n) | ||||||||||
| Accusative | τὸν χρῡ́σεον tòn khrū́seon |
τὼ χρῡσέω tṑ khrūséō |
τοὺς χρῡσέους toùs khrūséous | ||||||||||
| Vocative | χρῡ́σεε khrū́see |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡ́σεοι khrū́seoi | ||||||||||
| Notes: |
| ||||||||||||
| Case / # | Singular | Dual | Plural | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nominative | ὁ χρῡ́σεος ho khrū́seos |
τὼ χρῡσέω tṑ khrūséō |
τοὶ χρῡ́σεοι toì khrū́seoi | ||||||||||
| Genitive | τοῦ χρῡσέω toû khrūséō |
τοῖν χρῡσέοιν toîn khrūséoin |
τῶν χρῡσέων tôn khrūséōn | ||||||||||
| Dative | τῷ χρῡσέῳ tōî khrūséōi |
τοῖν χρῡσέοιν toîn khrūséoin |
τοῖς χρῡσέοις toîs khrūséois | ||||||||||
| Accusative | τὸν χρῡ́σεον tòn khrū́seon |
τὼ χρῡσέω tṑ khrūséō |
τὼς χρῡσέως tṑs khrūséōs | ||||||||||
| Vocative | χρῡ́σεε khrū́see |
χρῡσέω khrūséō |
χρῡ́σεοι khrū́seoi | ||||||||||
| Notes: |
| ||||||||||||
Further reading
- “χρύσεος”, in Liddell & Scott (1940), A Greek–English Lexicon, Oxford: Clarendon Press
- “χρύσεος”, in Liddell & Scott (1889), An Intermediate Greek–English Lexicon, New York: Harper & Brothers
- “χρύσεος”, in Autenrieth, Georg (1891), A Homeric Dictionary for Schools and Colleges, New York: Harper and Brothers
- χρύσεος in Bailly, Anatole (1935), Le Grand Bailly: Dictionnaire grec-français, Paris: Hachette
- χρύσεος in Cunliffe, Richard J. (1924), A Lexicon of the Homeric Dialect: Expanded Edition, Norman: University of Oklahoma Press, published 1963
- “χρύσεος”, in Slater, William J. (1969), Lexicon to Pindar, Berlin: Walter de Gruyter
- Woodhouse, S. C. (1910), English–Greek Dictionary: A Vocabulary of the Attic Language[1], London: Routledge & Kegan Paul Limited.
- golden idem, page 366.