δεξιός
Ancient Greek
Etymology
From Proto-Hellenic *deksiwós, from Proto-Indo-European *deḱs-. Cognate with Sanskrit दक्षिण (dákṣiṇa) and Latin dexter.[1]
Pronunciation
- (5th BCE Attic) IPA(key): /dek.si.ós/
- (1st CE Egyptian) IPA(key): /dek.siˈos/
- (4th CE Koine) IPA(key): /ðek.siˈos/
- (10th CE Byzantine) IPA(key): /ðek.siˈos/
- (15th CE Constantinopolitan) IPA(key): /ðek.siˈos/
Adjective
δεξῐός • (dexĭós) m (feminine δεξῐᾱ́, neuter δεξῐόν); first/second declension
- right (opposite of left)
- Synonym: δεξῐτερός (dexĭterós)
- Antonyms: ᾰ̓ρῐστερός (ărĭsterós), λαιός (laiós), σκαιός (skaiós), εὐώνῠμος (euṓnŭmos)
- fortunate
- able
- courteous
- (astronomy) northward; northerly
- Antonym: εὐώνῠμος (euṓnŭmos)
Declension
| Number | Singular | Dual | Plural | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Case/Gender | Masculine | Feminine | Neuter | Masculine | Feminine | Neuter | Masculine | Feminine | Neuter | |||||
| Nominative | δεξῐός dexĭós |
δεξῐᾱ́ dexĭā́ |
δεξῐόν dexĭón |
δεξῐώ dexĭṓ |
δεξῐᾱ́ dexĭā́ |
δεξῐώ dexĭṓ |
δεξῐοί dexĭoí |
δεξῐαί dexĭaí |
δεξῐᾰ́ dexĭắ | |||||
| Genitive | δεξῐοῦ dexĭoû |
δεξῐᾶς dexĭâs |
δεξῐοῦ dexĭoû |
δεξῐοῖν dexĭoîn |
δεξῐαῖν dexĭaîn |
δεξῐοῖν dexĭoîn |
δεξῐῶν dexĭôn |
δεξῐῶν dexĭôn |
δεξῐῶν dexĭôn | |||||
| Dative | δεξῐῷ dexĭōî |
δεξῐᾷ dexĭāî |
δεξῐῷ dexĭōî |
δεξῐοῖν dexĭoîn |
δεξῐαῖν dexĭaîn |
δεξῐοῖν dexĭoîn |
δεξῐοῖς dexĭoîs |
δεξῐαῖς dexĭaîs |
δεξῐοῖς dexĭoîs | |||||
| Accusative | δεξῐόν dexĭón |
δεξῐᾱ́ν dexĭā́n |
δεξῐόν dexĭón |
δεξῐώ dexĭṓ |
δεξῐᾱ́ dexĭā́ |
δεξῐώ dexĭṓ |
δεξῐούς dexĭoús |
δεξῐᾱ́ς dexĭā́s |
δεξῐᾰ́ dexĭắ | |||||
| Vocative | δεξῐέ dexĭé |
δεξῐᾱ́ dexĭā́ |
δεξῐόν dexĭón |
δεξῐώ dexĭṓ |
δεξῐᾱ́ dexĭā́ |
δεξῐώ dexĭṓ |
δεξῐοί dexĭoí |
δεξῐαί dexĭaí |
δεξῐᾰ́ dexĭắ | |||||
| Derived forms | Adverb | Comparative | Superlative | |||||||||||
| δεξῐᾰ́ δεξῐῶς δεξῐόθεν dexĭắ dexĭôs dexĭóthen |
— | — | ||||||||||||
| Notes: |
| |||||||||||||
| Number | Singular | Dual | Plural | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Case/Gender | Masculine | Feminine | Neuter | Masculine | Feminine | Neuter | Masculine | Feminine | Neuter | |||||
| Nominative | δεξῐός dexĭós |
δεξῐή dexĭḗ |
δεξῐόν dexĭón |
δεξῐώ dexĭṓ |
δεξῐᾱ́ dexĭā́ |
δεξῐώ dexĭṓ |
δεξῐοί dexĭoí |
δεξῐαί dexĭaí |
δεξῐᾰ́ dexĭắ | |||||
| Genitive | δεξῐοῖο δεξῐόο δεξῐοῦ dexĭoîo dexĭóo dexĭoû |
δεξῐῆς dexĭês |
δεξῐοῖο δεξῐόο δεξῐοῦ dexĭoîo dexĭóo dexĭoû |
δεξῐοῖῐ̈ν dexĭoîĭ̈n |
δεξῐαῖῐ̈ν dexĭaîĭ̈n |
δεξῐοῖῐ̈ν dexĭoîĭ̈n |
δεξῐῶν dexĭôn |
δεξῐᾱ́ων δεξῐέων δεξῐῶν dexĭā́ōn dexĭéōn dexĭôn |
δεξῐῶν dexĭôn | |||||
| Dative | δεξῐῷ dexĭōî |
δεξῐῇ dexĭēî |
δεξῐῷ dexĭōî |
δεξῐοῖῐ̈ν dexĭoîĭ̈n |
δεξῐαῖῐ̈ν dexĭaîĭ̈n |
δεξῐοῖῐ̈ν dexĭoîĭ̈n |
δεξῐοῖσῐ δεξῐοῖσῐν δεξῐοῖς dexĭoîsĭ(n) dexĭoîs |
δεξῐῇσῐ δεξῐῇσῐν δεξῐῇς δεξῐαῖς dexĭēîsĭ(n) dexĭēîs dexĭaîs |
δεξῐοῖσῐ δεξῐοῖσῐν δεξῐοῖς dexĭoîsĭ(n) dexĭoîs | |||||
| Accusative | δεξῐόν dexĭón |
δεξῐήν dexĭḗn |
δεξῐόν dexĭón |
δεξῐώ dexĭṓ |
δεξῐᾱ́ dexĭā́ |
δεξῐώ dexĭṓ |
δεξῐούς dexĭoús |
δεξῐᾱ́ς dexĭā́s |
δεξῐᾰ́ dexĭắ | |||||
| Vocative | δεξῐέ dexĭé |
δεξῐή dexĭḗ |
δεξῐόν dexĭón |
δεξῐώ dexĭṓ |
δεξῐᾱ́ dexĭā́ |
δεξῐώ dexĭṓ |
δεξῐοί dexĭoí |
δεξῐαί dexĭaí |
δεξῐᾰ́ dexĭắ | |||||
| Derived forms | Adverb | Comparative | Superlative | |||||||||||
| δεξῐᾰ́ δεξῐῶς dexĭắ dexĭôs |
— | — | ||||||||||||
| Notes: |
| |||||||||||||
| Number | Singular | Dual | Plural | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Case/Gender | Masculine | Feminine | Neuter | Masculine | Feminine | Neuter | Masculine | Feminine | Neuter | |||||
| Nominative | δεξῐός dexĭós |
δεξῐή dexĭḗ |
δεξῐόν dexĭón |
δεξῐώ dexĭṓ |
δεξῐᾱ́ dexĭā́ |
δεξῐώ dexĭṓ |
δεξῐοί dexĭoí |
δεξῐαί dexĭaí |
δεξῐᾰ́ dexĭắ | |||||
| Genitive | δεξῐοῦ dexĭoû |
δεξῐῆς dexĭês |
δεξῐοῦ dexĭoû |
δεξῐοῖν dexĭoîn |
δεξῐαῖν dexĭaîn |
δεξῐοῖν dexĭoîn |
δεξῐῶν dexĭôn |
δεξῐέων δεξῐῶν dexĭéōn dexĭôn |
δεξῐῶν dexĭôn | |||||
| Dative | δεξῐῷ dexĭōî |
δεξῐῇ dexĭēî |
δεξῐῷ dexĭōî |
δεξῐοῖν dexĭoîn |
δεξῐαῖν dexĭaîn |
δεξῐοῖν dexĭoîn |
δεξῐοῖσῐ δεξῐοῖσῐν dexĭoîsĭ(n) |
δεξῐῇσῐ δεξῐῇσῐν dexĭēîsĭ(n) |
δεξῐοῖσῐ δεξῐοῖσῐν dexĭoîsĭ(n) | |||||
| Accusative | δεξῐόν dexĭón |
δεξῐήν dexĭḗn |
δεξῐόν dexĭón |
δεξῐώ dexĭṓ |
δεξῐᾱ́ dexĭā́ |
δεξῐώ dexĭṓ |
δεξῐούς dexĭoús |
δεξῐᾱ́ς dexĭā́s |
δεξῐᾰ́ dexĭắ | |||||
| Vocative | δεξῐέ dexĭé |
δεξῐή dexĭḗ |
δεξῐόν dexĭón |
δεξῐώ dexĭṓ |
δεξῐᾱ́ dexĭā́ |
δεξῐώ dexĭṓ |
δεξῐοί dexĭoí |
δεξῐαί dexĭaí |
δεξῐᾰ́ dexĭắ | |||||
| Derived forms | Adverb | Comparative | Superlative | |||||||||||
| δεξῐᾰ́ δεξῐῶς dexĭắ dexĭôs |
— | — | ||||||||||||
| Notes: |
| |||||||||||||
Derived terms
- ἀδέξιος (adéxios)
- ἀμφιδέξιον (amphidéxion)
- ἀμφιδέξιος (amphidéxios)
- ἀμφιδεξιότης (amphidexiótēs)
- ἀμφοτεροδέξιος (amphoterodéxios)
- ἀντιδεξιόομαι (antidexióomai)
- ἀντιδέξιος (antidéxios)
- ἀντιδεξιοῦμαι (antidexioûmai)
- δεξῐᾱ́ (dexĭā́)
- δεξιάδην (dexiádēn)
- δεξιάδης (dexiádēs)
- δεξιάζομαι (dexiázomai)
- δεξιᾰ́ζω (dexiắzō)
- δεξίαιον (dexíaion)
- δεξίαμα (dexíama)
- δεξιάομαι (dexiáomai)
- δεξιάριον (dexiárion)
- δεξῐή (dexĭḗ)
- δεξιοαριστερός (dexioaristerós)
- δεξιοβόλος (dexiobólos)
- δεξιογράφος (dexiográphos)
- δεξιόγυιος (dexióguios)
- δεξιοδεκτέω (dexiodektéō)
- δεξιοδεκτῶ (dexiodektô)
- δεξῐόθεν (dexĭóthen)
- δεξιοκάθεδρος (dexiokáthedros)
- δεξιοκοιτέω (dexiokoitéō)
- δεξιοκοίτης (dexiokoítēs)
- δεξιοκοιτῶ (dexiokoitô)
- δεξιοκοπέω (dexiokopéō)
- δεξιοκοπῶ (dexiokopô)
- δεξιολαβής (dexiolabḗs)
- δεξιολάβος (dexiolábos)
- δεξῐόν (dexĭón)
- Δεξιόνικος (Dexiónikos)
- δεξῐόομαι (dexĭóomai)
- δεξιόπηρος (dexiópēros)
- δεξιόσειρος (dexióseiros)
- δεξιοστᾰ́της (dexiostắtēs)
- δεξιοστροφέω (dexiostrophéō)
- δεξιοστροφῶ (dexiostrophô)
- δεξιότης (dexiótēs)
- δεξιότοιχος (dexiótoikhos)
- δεξιοῦμαι (dexioûmai)
- δεξιοφανής (dexiophanḗs)
- δεξιόφιν (dexióphin)
- δεξιοφύλαξ (dexiophúlax)
- δεξιόχειρος (dexiókheiros)
- δεξιόχωλος (dexiókhōlos)
- δεξιόω (dexióō)
- δεξιτερά (dexiterá)
- δεξιτερή (dexiterḗ)
- δεξῐτερός (dexĭterós)
- δεξιῶ (dexiô)
- δεξίωμα (dexíōma)
- δεξιώνυμος (dexiṓnumos)
- δεξῐῶς (dexĭôs)
- δεξίωσις (dexíōsis)
- δεξιωτής (dexiōtḗs)
- δεξιωτικός (dexiōtikós)
- διαδέξιος (diadéxios)
- δοκησιδέξιος (dokēsidéxios)
- δορατοδέξιος (doratodéxios)
- ἐκδέξιος (ekdéxios)
- ἐνδέξια (endéxia)
- ἐνδέξῐος (endéxĭos)
- ἐπιδέξια (epidéxia)
- ἐπιδεξιόομαι (epidexióomai)
- ἐπιδέξιος (epidéxios)
- ἐπιδεξιότης (epidexiótēs)
- ἐπιδεξιοῦμαι (epidexioûmai)
- εὐαποδεξία (euapodexía)
- ἡμιδέξιον (hēmidéxion)
- ἰσοδέξιος (isodéxios)
- ὁπλοδεξιά (hoplodexiá)
- πανδέξιος (pandéxios)
- περιδέξιον (peridéxion)
- περῐδέξῐος (perĭdéxĭos)
- προδεξιόομαι (prodexióomai)
- προδεξιοῦμαι (prodexioûmai)
- προσδεξιός (prosdexiós)
- συνδέξιος (sundéxios)
- ὑπερδέξιον (huperdéxion)
- ὑπερδέξιος (huperdéxios)
- ὑποδεξίη (hupodexíē)
- ὑποδέξιος (hupodéxios)
Descendants
- Greek: δεξιός (dexiós)
References
- ^ Beekes, Robert S. P. (2010), “δεξιός”, in Etymological Dictionary of Greek (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 10), with the assistance of Lucien van Beek, Leiden, Boston: Brill, →ISBN, page 316
Further reading
- “δεξιός”, in Liddell & Scott (1940), A Greek–English Lexicon, Oxford: Clarendon Press
- “δεξιός”, in Liddell & Scott (1889), An Intermediate Greek–English Lexicon, New York: Harper & Brothers
- “δεξιός”, in Autenrieth, Georg (1891), A Homeric Dictionary for Schools and Colleges, New York: Harper and Brothers
- δεξιός in Cunliffe, Richard J. (1924), A Lexicon of the Homeric Dialect: Expanded Edition, Norman: University of Oklahoma Press, published 1963
- “δεξιός”, in Slater, William J. (1969), Lexicon to Pindar, Berlin: Walter de Gruyter
- G1188 in Strong, James (1979), Strong’s Exhaustive Concordance to the Bible
- Woodhouse, S. C. (1910), English–Greek Dictionary: A Vocabulary of the Attic Language[1], London: Routledge & Kegan Paul Limited.
- adroit idem, page 13.
- auspicious idem, page 53.
- clever idem, page 137.
- deft idem, page 206.
- dexterous idem, page 221.
- fair idem, page 302.
- favourable idem, page 311.
- fortunate idem, page 340.
- handy idem, page 383.
- happy idem, page 384.
- hopeful idem, page 405.
- lucky idem, page 504.
- propitious idem, page 653.
- right idem, page 714.
- skilful idem, page 780.
- Bauer, Walter et al. (2001), A Greek–English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature, Third edition, Chicago: University of Chicago Press
Greek
Etymology
Inherited from Ancient Greek δεξιός (dexiós). Sense for politics (also substantivised), semantic loan from French droit.[1]
Pronunciation
- IPA(key): /ðe.ksiˈos/ and by some speakers, in fast, informal speech /ðeksˈços/
- Hyphenation: δε‧ξι‧ός
Adjective
δεξιός • (dexiós) m (feminine δεξιά, neuter δεξιό)
- right; right-handed
- (politics) of the right / right-wing
- see also: συντηρητικός (syntiritikós, “conservative”)
Declension
| singular | plural | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| masculine | feminine | neuter | masculine | feminine | neuter | ||
| nominative | δεξιός (dexiós) | δεξιά (dexiá) | δεξιό (dexió) | δεξιοί (dexioí) | δεξιές (dexiés) | δεξιά (dexiá) | |
| genitive | δεξιού (dexioú) | δεξιάς (dexiás) | δεξιού (dexioú) | δεξιών (dexión) | δεξιών (dexión) | δεξιών (dexión) | |
| accusative | δεξιό (dexió) | δεξιά (dexiá) | δεξιό (dexió) | δεξιούς (dexioús) | δεξιές (dexiés) | δεξιά (dexiá) | |
| vocative | δεξιέ (dexié) | δεξιά (dexiá) | δεξιό (dexió) | δεξιοί (dexioí) | δεξιές (dexiés) | δεξιά (dexiá) | |
Derivations:
Comparative: πιο + positive forms (e.g. πιο δεξιός, etc.)
Relative superlative: definite article + πιο + positive forms (e.g. ο πιο δεξιός, etc.)
Derivations: relative superlative: ο + comparative forms: e.g. ο δεξιότερος (o dexióteros), etc.
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Antonyms
- αριστερός (aristerós, “left”)
Related terms
- αδέξιος (adéxios, “clumsy”)
- αδεξιότητα (adexiótita, “clumsiness”)
- ακροδεξιός (akrodexiós, “far-right, ultraright”)
- δεξιά (dexiá, adverb)
- δεξιά f (dexiá, “right wing”, noun) (politics)
Noun
δεξιός • (dexiós) m (plural δεξιοί)
- (politics) right-winger
- Αυτός είναι δεξιός και ο αδερφός του είναι αριστερός.
- Aftós eínai dexiós kai o aderfós tou eínai aristerós.
- He is a right-winger and his brother is left-winger.
- Κέρδισαν/Έχασαν τις εκλογές οι δεξιοί.
- Kérdisan/Échasan tis eklogés oi dexioí.
- The rightists won/lost the elections.
- see also: συντηρητικός (syntiritikós, “conservative”)
Declension
| singular | plural | |
|---|---|---|
| nominative | δεξιός (dexiós) | δεξιοί (dexioí) |
| genitive | δεξιού (dexioú) | δεξιών (dexión) |
| accusative | δεξιό (dexió) | δεξιούς (dexioús) |
| vocative | δεξιέ (dexié) | δεξιοί (dexioí) |
References
- ^ δεξιός, in Λεξικό της κοινής νεοελληνικής [Dictionary of Standard Modern Greek], Triantafyllidis Foundation, 1998 at the Centre for the Greek language