žvairas

Lithuanian

Etymology

Of disputed origin:

  • Smoczynski derives the word from žvair-, which he considers an o-grade of an unattested *žvir-, an alternate zero-grade of the root underlying žiūrė́ti (to look at).[1]
  • Fraenkel compares the word to žvai̇̃nas (white (about the eyes), bright), žvaigždė̃ (star);[2] this is semantically and morphologically unclear. Another theory from Fraenkel takes the word as a ž-prefixed formation from Proto-Indo-European *weh₁y- (to twist, wrap) (whence Irish fiar (slant));[3] this is formally very ad hoc.
  • Though apparently not mentioned in the literature, perhaps a syncopated derivative (a la žvejỹs (fisherman)) from žuvi̇̀s (fish), thus literally "fish-eyed" > "cross-eyed". This is semantically appealing. There is a possibility that these listed theories have all conflated and contributed to the formation of the word.

Pronunciation

  • IPA(key): /ˈʒʋɐɪ̌ɾɐs/

Adjective

žvai̇̃ras m (feminine žvairà) stress pattern 4

  1. cross-eyed
  2. squint-eyed
  3. looking askance or indirectly
  4. crooked

Declension

Non-pronominal forms (neįvardžiuotinės formos) of žvairas
positive degree
neuter žvai̇̃ra
masculine feminine
singular plural singular plural
nominative žvai̇̃ras žvairi̇̀ žvairà žvai̇̃ros
genitive žvai̇̃ro žvairų̃ žvairõs žvairų̃
dative žvairám žvairi̇́ems žvai̇̃rai žvairóms
accusative žvai̇̃rą žvairùs žvai̇̃rą žvairàs
instrumental žvairù žvairai̇̃s žvairà žvairomi̇̀s
locative žvairamè žvairuosè žvairojè žvairosè
vocative žvai̇̃ras žvairi̇̀ žvairà žvai̇̃ros
comparative degree
neuter žvairiaũ
masculine feminine
singular plural singular plural
nominative žvairèsnis žvairesni̇̀ žvairèsnė žvairèsnės
genitive žvairèsnio žvairesnių̃ žvairesnė̃s žvairesnių̃
dative žvairesniám žvairesni̇́ems žvairèsnei žvairesnė̃ms
accusative žvairèsnį žvairesniùs žvairèsnę žvairesnès
instrumental žvairesniù žvairesniai̇̃s žvairesnè žvairesnėmi̇̀s
locative žvairesniamè žvairesniuosè žvairèsnėje žvairesnėsè
superlative degree
neuter žvairiáusia
masculine feminine
singular plural singular plural
nominative žvairiáusias žvairiáusi žvairiáusia žvairiáusios
genitive žvairiáusio žvairiáusių žvairiáusios žvairiáusių
dative žvairiáusiam žvairiáusiems žvairiáusiai žvairiáusioms
accusative žvairiáusią žvairiáusius žvairiáusią žvairiáusias
instrumental žvairiáusiu žvairiáusiais žvairiáusia žvairiáusiomis
locative žvairiáusiame žvairiáusiuose žvairiáusioje žvairiáusiose
Pronominal forms (įvardžiuotinės formos) of žvairas
positive degree
masculine feminine
singular plural singular plural
nominative žvairàsis žvairi̇́eji žvairóji žvai̇̃rosios
genitive žvai̇̃rojo žvairų̃jų žvairõsios žvairų̃jų
dative žvairájam žvairi̇́esiems žvai̇̃rajai žvairósioms
accusative žvai̇̃rąjį žvairúosius žvai̇̃rąją žvairą́sias
instrumental žvairúoju žvairai̇̃siais žvairą́ja žvairõsiomis
locative žvairãjame žvairuõsiuose žvairõjoje žvairõsiose
vocative žvairàsis žvairi̇́eji žvairóji žvai̇̃rosios
comparative degree
masculine feminine
singular plural singular plural
nominative žvairesnỹsis žvairesni̇́eji žvairesnióji žvairèsniosios
genitive žvairèsniojo žvairesnių̃jų žvairesniõsios žvairesnių̃jų
dative žvairesniájam žvairesni̇́esiems žvairèsniajai žvairesniósioms
accusative žvairèsnįjį žvairesniúosius žvairèsniąją žvairesnią́sias
instrumental žvairesniúoju žvairesniai̇̃siais žvairesnią́ja žvairesniõsiomis
locative žvairesniãjame žvairesniuõsiuose žvairesniõjoje žvairesniõsiose
superlative degree
masculine feminine
singular plural singular plural
nominative žvairiáusiasis žvairiáusieji žvairiáusioji žvairiáusiosios
genitive žvairiáusiojo žvairiáusiųjų žvairiáusiosios žvairiáusiųjų
dative žvairiáusiajam žvairiáusiesiems žvairiáusiajai žvairiáusiosioms
accusative žvairiáusiąjį žvairiáusiuosius žvairiáusiąją žvairiáusiąsias
instrumental žvairiáusiuoju žvairiáusiaisiais žvairiáusiąja žvairiáusiosiomis
locative žvairiáusiajame žvairiáusiuosiuose žvairiáusiojoje žvairiáusiosiose

Derived terms

References

  1. ^ Smoczyński, Wojciech (2007), “žvai̇̃ras”, in Słownik etymologiczny języka litewskiego [Etymological Dictionary of the Lithuanian Language]‎[1] (in Polish), Vilnius: Vilnius University, page 794
  2. ^ Fraenkel, Ernst (1955, 1962–1965), “žvaĩras”, in Litauisches etymologisches Wörterbuch, volume II, Heidelberg-Göttingen: Carl Winter and Vandenhoeck & Ruprecht, page 1325
  3. ^ žvairas”, in Lietuvių kalbos etimologinio žodyno duomenų bazė [Lithuanian etymological dictionary database], 2007–2012