Gargettos (Demos)

Gargettos (altgriechisch Γαργηττός Gargettós) war ein Demos des antiken Athen.

Der Demos gehörte nach den Kleisthenischen Reformen des Jahres 508/507 v. Chr. zur Phyle Aigeis, ab 307/306 v. Chr. zur Phyle Antigonis, die zu Ehren des Antigonos I. Monophthalmos eingerichtet wurde. Seine Lage im Sattel zwischen Hymettos und Pentelikon östlich des Demos Pallene ist durch den Fund eines Demendekrets gesichert.[1] Der Name lebte im Dorf Garito weiter, heute liegt Geraka in der Nähe. Demnach gehörte der Demos zur Mesogeia-Trittys der Phyle, also zum Binnenland.

Im Rat von Athen, der 500 Mitglieder umfassenden Bule, stellte Gargettos vier Mitglieder.[2] Nach der Zuordnung zur Antigonis wurde die Anzahl auf sieben in der nun auf 600 Ratsmitglieder erweiterten Bule erhöht.[3] Es gehörte damit zu den Demen mittlerer Größe. Laut Diogenes Laertios stammte der Philosoph Epikur aus Gargettos.[4] Auch der wenig jüngere Androtion – athenischer Staatsmann, Redner und Atthidograph, dessen Atthis mehrfach in der antiken Literatur zitiert wird – soll aus Gargettos stammen.[5]

Gargettos hatte ein Dionysos-Heiligtum, wie aus einem Dekret der 2. Hälfte des 4. Jahrhunderts v. Chr. hervorgeht.[6] Im Temenos des Gottes wurden öffentliche Dokumente des Demos aufgestellt, was die Bedeutung des Heiligtums, dessen Lage unbekannt ist,[7] für den Demos zeigt.[8] Wie die dortigen Dionysien gefeiert wurden, ist ungewiss; dass sie mit szenischen Spielen in einem Theater stattfanden, ist wegen fehlender Zeugnisse unwahrscheinlich.[9]

Der Name Gargettos ist vorgriechisch.[10] Benannt wurde der Demos nach dem Heros Gargettos, dem Vater des Ion und Großvater der Ioniden.[11] Mit den Demen Acharnai, Paiania und Pallene gehörte Gargettos zum Kultverband der Athena Pallenis,[12] deren Tempel in Pallene stand (und unter Augustus auf die Agora von Athen verlegt und dem Ares geweiht wurde).[13] Aufgrund der Überlieferung, dass der Leichnam des Eurystheus in Gargettos bestattet wurde,[14] wird in der Nähe ein Herakleskult vermutet.[15] Hans Rupprecht Goette vermutet hier zudem einen Kult der Artemis Orthosia.[16] Darüber hinaus ist Gargettos mit dem Theseus-Mythos verbunden. Pallas und seine Söhne legten beim Kampf um die Herrschaft in Attika dem Theseus bei Gargettos einen Hinterhalt. Durch Verrat erfuhr Theseus von dem Vorhaben und konnte die Gegner niedermachen sowie Pallas samt seinen Söhnen töten.[17]

Literatur

Anmerkungen

  1. SEG 46, 155.
  2. IG II² 1747; 1749.
  3. John S. Traill: The Political Organization of Attica: A Study of the Demes, Trittyes, and Phylai, and Their Representation in the Athenian Council (= Hesperia Supplements. Band 14). American School of Classical Studies at Athens, Princeton [NJ] 1975, S. 59.
  4. Diogenes Laertios 10,1.
  5. FGrHist, Nr. 324; Eduard Schwartz: Androtion. In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Band I,2, Stuttgart 1894, Sp. 2173–2175.
  6. SEG 46, 155; David Whitehead: The Demes of Attica, 508/7 – ca. 250 B.C.: A Political and Social Study. Princeton University Press, Princeton 1986, S. 96 f. Anm. 49; S. 380; Hans Rupprecht Goette: Ο δήμος της Παλλήνης: Επιγραφές από την περιοχή του Ναού της Αθηνάς Παλληνίδος. In: Horos. Band 10–12, 1992–1998, S. 105–118, hier S. 107 Nr. 6 (Digitalisat, etwa in der Mitte des PDF).
  7. Hans Rupprecht Goette: Ο δήμος της Παλλήνης. In: Horos. Band 10–12, 1992–1998, S. 105–118, hier S. 109–112.
  8. Eric Csapo, Peter Wilson: A Social and Economic History of the Theatre to 300 BC. Band 2. Cambridge University Press, Cambridge 2020, S. 6.
  9. So aber Sarah C. Humphreys: The Strangeness of Gods. Oxford University Press, Oxford 2004, S. 180 f. mit Anm. 133; beim derzeitigen Kenntnisstand ablehnend Eric Csapo, Peter Wilson: A Social and Economic History of the Theatre to 300 BC. Band 2. Cambridge University Press, Cambridge 2020, S. 6.
  10. Günter Neumann: Vorgriechische Sprachen. In: Der Kleine Pauly (KlP). Band 5, Stuttgart 1975, Sp. 1336 (Digitalisat).
  11. Pausanias 6,22,7.
  12. Athenaios, Deipnosophistai 234f–235c; Greg R. Stanton: Some Attic Inscriptions. In: Annual of the British School at Athens. Band 79, 1984, S. 289–306, hier S. 292–298 zu SEG 34,157; David Whitehead: The Demes of Attica, 508/7 – ca. 250 B.C.: A Political and Social Study. Princeton University Press, Princeton 1986, S. 185.
  13. Manolis Korres, Από το Σταυρό στην αρχαία Αγορά. In: Horos 10–12, 1992–1998, S. 83–104.
  14. Strabon 8,6,19; Stephanos von Byzanz s. v. Γαργηττός.
  15. Susan Woodford: Cults of Heracles in Attica. In: David Gordon Mitten, John Griffiths Pedley, Jane Ayer Scott (Hrsg.): Studies Presented to G. M. A. Hanfmann. Philipp von Zabern, Mainz 1971, S. 211–225, hier S. 222–223.
  16. IG1083; Hans Rupprecht Goette: Ο δήμος της Παλλήνης. In: Horos. Band 10–12, 1992–1998, S. 105–118, hier S. 105–110. 115.
  17. Plutarch, Theseus 3; 13 (online).