Barbara Makhalisa

Barbara Makhalisa (geb. 1949 in Simbabwe),[1] auch bekannt unter ihrem Ehenamen Barbara Nkala, ist eine simbabwische Lehrerin, Autorin, Übersetzerin für Ndebele, Romanautorin und Herausgeberin. Sie war eine der ersten Schriftstellerinnen, deren Werke in Simbabwe veröffentlicht wurde.[2] Sie schreibt sowohl in Ndebele als auch in englischer Sprache.[3][4]

Biographie

Barbara Clara Makhalisa-Moyo kam 1949 in Simbabwe zur Welt. Sie studierte am Gweru Teachers' College Pädagogik mit den Hauptfächern Englisch und Ndebele, zu einer Zeit, als alles Koloniale als überlegen galt.[5][3][6] Später erwarb sie einen Bachelor of Arts in Anglistik und Kommunikation an der University of South Africa (UNISA) und einen Master of Arts in Leadership and Management an der Africa Leadership and Management Academy (ALMA). Sie unterrichtete bis 1982 an verschiedenen Sekundarschulen des Landes.[7]

Ihre Karriere als Schriftstellerin begann, als sie mit ihrem ersten Buch „Qilindini“, einem Krimi in Ndebele, einen nationalen Wettbewerb gewann.[8][9] Auch ihr zweites Buch „Umendo“ veröffentlichte sie 1977 in Ndebele.[10] Sie erklärte, dass Menschen in ihrer Muttersprache schreiben sollten, da die gesamte Kultur in der Sprache gespeichert und die Literatur der Speicher der Kultur sei.[8]

Zu ihren englischsprachigen Werken gehören „The Underdog and Other Stories“ (Mambo Press, 1984) und „Eva's Song: A Collection of Short Stories“ (Harper Collins, 1996). Ihre Geschichte „Different Values“ wurde 1992 in Margaret Busbys einflussreicher Anthologie Daughters of Africa veröffentlicht.[11]

1981 wurde sie Lektorin beim simbabwischen Verlag Longman.[12] 1991 verließ sie Longman und arbeitete fünf Jahre lang mit ihrem Mann im Familienunternehmen, bevor sie die Leitung der International Bible Society (IBS) als nationale Direktorin für Malawi und Simbabwe übernahm. Sie koordinierte die Übersetzung und Veröffentlichung der neuen Shona- und Ndebele-Bibeln der IBS sowie des Neuen Testaments in Chichewa. Sie verließ die IBS 2005. Heute leitet sie die Radiant Publishing Company.[2][13]

Nkala ist aktives Mitglied der mennonitischen Brethren-in-Christ-Kirche in Simbabwe. Als Älteste ihrer Kirche war sie in mehreren humanitären Gremien tätig. Ihr Einfluss in der Kirche hat viele junge Menschen dazu angehalten, ihre Geschichten aufzuschreiben, und viele davon wurden in „Good Words/Amazwi Amahle“ in Simbabwe veröffentlicht. Seit 2016 ist sie Regionalvertreterin für das südliche Afrika bei der Mennonitischen Weltkonferenz.[14]

Sie engagiert sich auch für die Erhaltung des Ndebele, der zweiten Hauptsprache in Simbabwe, das heute noch von etwa 100000 Menschen gesprochen wird [und die nicht in einer Wikipedia repräsentiert ist]. 2021 initiierte sie einen Literaturwettbewerb für Ndebele-Autoren.[15]

Barbara Nkala ist verheiratet mit Shadreck Nkala. Sie haben drei erwachsene Kinder und sechs Enkel.

Veröffentlichungen (Auswahl)

Belletristik

  • „Qilindini“, Roman, Ndebele, 1974, Longman Zimbabwe, ISBN 978-0-582-61685-1
  • „Umendo“, Roman, Ndebele, 1977, Mambo Press und Rhodesia Literature Bureau, Mambo Press, Senga Road, Gweru, Zimbabwe, ISBN 0-86922-619-3[16]
  • „Umhlaba lo!“, Roman, Ndebele, 1977, Mambo Press, Gweru, Zimbabwe ISBN 0-86922-619-3[17]
  • „Impilo yinkinga“, Roman, Ndebele, 1983, Longman, Tourl Road, Ardbennie, Harare, Zimbabwe ISBN 0-582-58717-4[18]
    • „Life is a Daunting Puzzle/Mystery“, Radiant Publishing (Zimbabwe), 2023
  • The Underdog and Other Stories, Mambo Press, Gweru (Zimbabwe) 1984, ISBN 978-0-86922-334-5
  • Calfy Says (Children's stories, 1991, Longman Zimbabwe)
  • Eva's Song, Harper Collins, 1996, ISBN 978-1-77904-011-4
  • Beasty Bones and other Baddies (Children's instructions on Health story, 1991, Longman Zimbabwe) ISBN 1-77903-005-3
  • Ujojojo KaMaNtombi (Ndebele Children's story, 1991, Longman Zimbabwe)
  • Vus' Inkophe/Masimba, 1997[19]
  • Giya Giya, Gedichte, 1990[20]

Herausgeberin

  • Celebrating the Vision: A Century of Sowing and Reaping, Baptist Publishing House, 1998[21]
  • Rainbow After a Storm: Stories of Loss, Grief & Healing, Radiant, 2008
  • Thaph' uluju: iqoqo lezindatshana, ilifa lakho, 2010[22]
  • Sithini IsiNdebele? von Issac N Mpofu, 2011[23]
  • Izinyawo Zayizolo von Tsitsi Nomsa Ngwenya, 2016[24][25]
  • Umkhosi Wenhliziyo von Olivia M. Sibanda, 2020[26]
  • Uhambo Lwempilo von Lindani Phiri, 2020[27]

Literatur

  • Strong-Leek, L.: North-South Linkages and Connections in Continental and Diaspora African Literatures. Hrsg.: Makward, E. and Lilleleht, M.L. and Saber, A. Africa World Press, Trenton, New Jersey 2005, Emerging Womanism in the Works of Tsitsi Dangarembga, Barbara Makhalisa and J. Nozipo Maraire (englisch).

Auszeichnungen und Ehrungen

Commons: Barbara Makhalisa – Sammlung von Bildern
  • Barbara C. Nkala website
  • CITEZW (Hrsg.): Barbara Makhalisa - Ndebele Literature Festival. 25. September 2023 (englisch, youtube.com).
  • The Lubelihle Banda Show (Hrsg.): Barbara C Makhalisa author of Umendo , Impilo Yinkinga, Umhlaba Lo amongst many other books. 22. Oktober 2022 (englisch, youtube.com).
  • She Builds Webs (Hrsg.): NAMA LEGENDS AWARDS 2021 - Barbara Clara Makhalisa Nkala Clip. 16. Mai 2021 (englisch, youtube.com).

Einzelnachweise

  1. Emmanuel Chiwome: Encyclopedia of African Literature. Hrsg.: Simon Gikandi. Routledge, 2003, Makhakisa, Barbara, S. 432–433 (englisch, google.com).
  2. a b c Nkala: A loved elder of literature. The Herald (Zimbabwe), 1. März 2017; (englisch).
  3. a b Margaret Busby (Hrsg.): Daughters of Africa: An International Anthology of Words and Writings by Women of African Descent. Jonathan Cape, 1992, S. 618–21, 993 (englisch).
  4. a b Pamela Shumba: President caps 2,388 at Nust. The Chronicle, 14. November 2015; (englisch).
  5. Arts Legends – Barbara Makhalisa-Nkala – Taking pride in the development of local languages. In: Sahwira Spotlight Volume 1, Issue 1. 2022, S. 5; (englisch).
  6. Barbara Makhalisa. Reading Zimbabwe; (englisch).
  7. Barbara Clara Nkala. Abgerufen am 28. April 2025 (englisch).
  8. a b Casey Kelso: If it's written in English, is it really African literature? Institute of Current World Affairs, 15. September 1992, S. 2; (englisch).
  9. C. M. Sileya: Book Reviews. Michigan State. University, African e-Journals Project, S. 100; (englisch).
  10. Joyce Jenje Makwenda: How women have stormed the literary world. In: The Patriot. 23. März 2016; (englisch).
  11. Mbulelo Mpofu: Meet Gogo Nkala, the matriarch with swagger. In: The Chronicle. 22. Januar 2022; (englisch).
  12. Barbara Fister: Third World Women's Literatures: A Dictionary and Guide to Materials in English. Greenwood Publishing Group, 1995, ISBN 978-0-313-28988-0, Makhalisa, Barbara C., S. 193 (englisch, archive.org).
  13. "Thaph' uluju!", kwaChirere, 21 October 2010.
  14. pwadmin: Regional Representatives. In: Mennonite World Conference. 29. Juli 2019, abgerufen am 27. April 2021 (englisch).
  15. Amakhosikazi Media Channel (Hrsg.): Celebrated author, Barbara Makhalisa, launches writing competition to preserve Ndebele language. 31. Mai 2020 (englisch, youtube.com).
  16. Barbara Makhalisa: Umendo. Mambo Press, Gweru 1977, ISBN 0-86922-619-3, S. 1–136 (nord-Ndebele).
  17. Barbara Nkala. (nord-Ndebele).
  18. Barbara Makhalisa: Impilo Yinkinga. Longman, Harare 1983, ISBN 978-0-582-58717-5, S. 1–163 (nord-Ndebele).
  19. Barbara Nkala (Hrsg.): Vus' inkophe: isiphala sezindatshana zeZimbabwe Women Writers. Zimbabwe Women Writers, Harare 1996, ISBN 0-7974-1609-9 (nord-Ndebele).
  20. Barbara Makhalisa Nkala (Hrsg.): Giya Giya. Radiant, Zimbabwe 2021, ISBN 978-1-77921-655-7, S. 1–328 (nord-Ndebele).
  21. Barbara Nkala, Nellie Mlotshwa (Hrsg.): Celebrating the vision: a century of sowing and reaping. Brethren in Christ Church, Bulawayo, Zimbabwe 1998, ISBN 0-7974-1836-9 (englisch).
  22. Barbara Nkala: Thaph' uluju: iqoqo lezindatshana, ilifa lakho. Radiant Publishing Company, Harare 2010, ISBN 978-0-7974-4279-5 (nord-Ndebele).
  23. I. N. Mpofu: Sithini isiNdebele? Radiant Publishing Company, Harare, Zimbabwe 2011, ISBN 978-0-7974-4280-1 (nord-Ndebele).
  24. Tsitsi Nomsa Ngwenya: Izinyawo zayizolo. Radiant Publishing Company, Harare, Zimbabwe 2016, ISBN 978-0-7974-7241-9 (nord-Ndebele).
  25. Priviledge Mugejo, Stan Onai Mushava: Interview — Ndebele novelist Tsitsi Nomsa Ngwenya is seeking the ancient paths. In: This Is Africa. 19. Mai 2022, abgerufen am 16. Mai 2023 (englisch).
  26. Olivia Mahwaya Sibanda: Umkhosi wenhliziyo. Radiant Publishing Company, Harare, Zimbabwe 2020, ISBN 978-1-77925-359-0 (nord-Ndebele).
  27. Lindani Phiri: Uhambo lwempilo. Radiant Publishing Company, Borrowdale, Harare, Zimbabwe 2020, ISBN 978-1-77925-467-2 (nord-Ndebele).
  28. The Chronicle: President caps 2,388 at Nust. In: The Chronicle. 14. November 2015, abgerufen am 24. Mai 2022 (englisch).
  29. Tafadzwa Zimoyo: Zimbabwe: NAMA 2021 a Thunderous Triumph, But... | NAMA Legends. In: The Herald. via AllAfrica, 29. März 2021; (englisch).